RSS

Author Archives: ekofact

მზის დღე

 3 მაისი – მზის დღე. მზე – უახლოესი ვარსკვლავია დედამიწასთან, ყველა დანარჩენი ჩვენგან უსაზღვროდ შორს იმყოფება. ასე მაგალითად, ერთ ერთი ვარსკვლავი პროქსიმა, მზისგან 4.22 სინათლის წლის მანძილზე იმყოფება.დედამიწისთვის მზე – კოსმოსური ენერგიის უდიდესი წყაროა. ის სინათლეს და სითბოს იძლევა, რომელიც ასე ესაჭიროება მცენარეთა და ცხოველთა სიცოცხლეს. მთლიანობაში, მზე დედამიწის ეკოლოგიას განსაზღვრავს. მის გარეშე, ჰაერიც კი ვერ იარსებებდა, რომელიც ასეთი მნიშვნელოვანია ჩვენი ცხოვრებითვის. ჰაერი თხევად აზოტად გადაიქცეოდა გაყინულ დედამიწაზე. ჩვენთის, როგორც დედამიწის მკვიდრებისთის, მზე მნიშვნელოვანია, სულაც იმიტომ, რომ მის გვერდით შეიქმნა ჩვენი პლანეტა, რომელზეც შემდგომ სიცოცხლემ დაისადგურა. მზე – ჩვენი ვარსკვლავია. მზე, ქარი, ზღვის ტალღები და ბიომასა, ყველაფერი ეს ენერგო ნედლეულად ითვლება. ის ჩვენ გარს გვახვევია და მისი გამოყენებაც საკმაოდ ადვილია. ეს ნედლეული არ საჭიროებს მიწიდან ამოღებას, არ არის რადიოაქტიური და არ გამოყოფს ტოქსინებს. ეს განახლებადი ენერგიაა. იმისათის, რომ საზოგადოებამ კიდევ უფრო დააფასოს და მეტი ყურადღება მიაქციოს ამ სახის ენერგიას, მზის ენერგიის საერთაშორისო ასოციაციის ევროპულმა ფილიალი, 1994 წლიდან, თავისი ნებაყოფლობით, ყოველწლიურად მზის დღეს აღნიშნავს.  ანთუზიასტები და პროფესიონალები, სხვადასხვა ორგანიზაციების წარმომადგენლები, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ღონისძიებებს ატარებენ, რომლის მეშვეობითაც მზის ენერგიის დემონსტრაციაც ახდენენ. 

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 03/05/2021 დუიმი კატეგორიის გარეშე

 

დედამიწის დღე

”აღვადგინოთ ჩვენი დედამიწა – Restore Our Earth”-ასეთია წელს, დედამიწის დღის მოწოდება მსოფლიოს საზოგადოებისადმი!👉🌎🌿მილიარდზე მეტი ადამიანი 192 ქვეყნიდან მონაწილეობას იღებს დედამიწის დღის აქტივობებში ყოველწლიურად, რაც მას აქცევს ყველაზე დიდ სამოქალაქო მოვლენად მთელ მსოფლიოში.✅მიმდინარე წლის აქტივობა მიმართულია თანამედროვე მწვანე და ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობაზე….🔈დღეს, ყველას შეუძლია მიიღოს მონაწილეობა დედამიწის დღის აღნიშვნაში და შეიტანოს საკუთარი წვლილი კლიმატის ცვლილებასთან ბრძოლაში მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. 🇬🇪შეიტანე შენი წვლილი დედამიწის დღის მსოფლო კამპანიაში და გახდი მწვანე აქტივისტი!

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 22/04/2021 დუიმი კატეგორიის გარეშე

 

ასამდე ასაშენებელი ჰესი – ეკოლოგიური კატასტროფა თუ ეკონომიკური სიძლიერე

ოლიკო ცისკარიშვილი (სტატია დაიწერა რამდენიმე წლის წინ, ერთ-ერთი ცნობილი პორტალისთვის. თავს უფლებას ვაძლევ რომ უცვლელად შემოგთავაზოთ. ბოლოს კი შენიშვნები დავურთე. ავტორი)

საქართველოს ბუნებრივ სიმდიდრეებს შორის, პირველ ადგილზე წყალი და წყალთან დაკავშირებული რესურსები დგას – ჰიდროენერგეტიკული პოტენციალი (მდინარეები, ტბები, წყალცავები, მყინვარები, მიწისქვეშა წყლები, ჭაობები). ისტორიულ წყაროებზე დაყრდნობით, თბილისში ელექტროგანათების გამოყენების პირველი პროპაგანდისტი ცნობილი საზოგადო მოღვაწე ნიკო ნიკოლაძე იყო.

1897 წელს მიხეილ რომანოვის განკარგულებით, ბორჯომის მინერალური წყლების ქიმიური ლაბორატორიის ხელმძღვანელსა და დირექციის წევრს – მოლდენგაუერს, ლიკანის სასახლის ელექტროენერგიით უზრუნველყოფის საკითხის მოგვარება დაევალა. პირველი ჰიდროელექტროსადგური 1898 წელს ამუშავებული ბორჯომის ჰიდროელექტროსადგური იყო, რომლის ნაგებობის მშენებლობის ინიციატორი მოლდენგაუერი იყო. ჰიდროელექტროსადგურს 103 კილოვატი სიმძლავრის ელექტროენერგიის გამომუშავება შეეძლო. 1913 წლის ბოლოს საქართველოში 7 მცირე ჰიდროელექტროსადგური და რამდენიმე ათეული თბოძრავიანი ელექტროსადგური მუშაობდა, რომელთა საერთო ჯამური სიმძლავრე 9 მგვტ-ს შეადგენდა, ხოლო წლიური გამომუშავება თითქმის 216 ათასი კვტ.სთ-ს.

XX საუკუნის ოციანი წლებიდან საქართველოში ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობა დაიწყო. 1927 წელს აშენდა ავჭალის ჰიდროელექტროსადგური „ზაჰესი“ (დადგმული სიმძლავრე – 36,8 მგვტ.); 1928 წელს – „აბჰესი“, 1934 წელს – „რიონჰესი“. 1941 წლისათვის საქართველოს ელექტროსადგურების საერთო სიმძლავრე 180 მგვტ-ს შეადგენდა. 1945-1960 წლებში ექსპლოატაციაში შევიდა 11 ჰიდროელექტროსადგური.

საქართველოში ელექტროენერგიაზე არსებულმა დიდმა დეფიციტმა, ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის ზრდამ ქართველ მეცნიერებსა და ინჟინრებს საშუალება მისცა უცხოელ სპეციალისტებთან ერთად, განეხორციელებინათ უნიკალური ჰიდროელექტროსადგურს “ენგურჰესის” დაპროექტება და მშენებლობა, რომელიც ექსპლუატაციაში 1978 წელს გაიშვა.

ენერგეტიკის განვითარების ახალი ეტაპი 1960 წელს დაიწყო, როცა „თბილსრესის“ მშენებლობა გადაწყდა. 1963 წელს ექსპლუატაციაში გაიშვა „თბილსრესის“ პირველი ბლოკი, ხოლო 1972 წელს „თბილსრესის“ მერვე ბლოკის გაშვების შემდეგ, მისმა ჯამურმა სიმძლავრემ 1 250 ათას კვტ.საათს შეადგინა. 90-იან წლებში, „თბილსრესის“ გაფართოვდა, 1990 წელს ექსპლოატაციაში შევიდა მეცხრე ენერგობლოკი (300 ათასი კვტ), ხოლო 1994 წელს – მეათე ენერგობლოკი (300 ათასი კვტ). 

ელექტროსადგურების პარალელურად შენდებოდა 110 კვ. ელექტროგადამცემი ხაზი „ზაჰესი-რიონჰესი“. „ზაჰესის“, „რიონჰესისა“ და „აბჰესის“ პარალელური მუშაობის ორგანიზება დაიწყო 1934 წელს, შეიქმნა საქართველოს ენერგოსისტემა. ელექტროსადგურების მშენებლობასთან ერთად განხორციელდა ელექტროგადამცემი ხაზებისა და ელექტროქვესადგურების მშენებლობის პროექტები. 60-იანი წლებიდან ინტენსიურად მიმდინარეობდა 220 კვ-იანი ქვესადგურების მშენებლობა და ექსპლოატაციაში შეყვანა. 1973 წელს აშენდა 500 კვ-იანი 187.5 კმ სიგრძის ელექტროგადამცემი ხაზი “ქართლი”, რომელიც თბილსრესი და ქ/ს „დიდი ზესტაფონი“ დააკავშირა.

შემდგომ ეტაპზე აშენდა და ექსლუატაციაში გაეშვა 500 კვ-იანი ელექტროგადამცემი ხაზი “იმერეთი”.

2000 წლიდან დაიწყო ენერგოსექტორის რეორგანიზაციის ახალი ეტაპი, უკვე უცხოური კომპანიების მონაწილეობით. 2002 წელს განხორციელდა შპს “ელექტროდისპეტჩერიზაცია 2000”-სა და სს “ელექტროგადაცემის” შერწყმა, შეიქმნა შპს “საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემა” (სსე), რომელიც 2011 წელს სააქციო საზოგადოებად გარდაიქმნა. 

ენერგეტიკული პოლიტიკა

საქართველოში არსებული უხვი ჰიდრორესურსების მაქსიმალური ათვისება სახელმწიფოს ერთ-ერთ პრიორიტეტულ მიმართულებაა. ენერგეტიკულ სექტორში გატარებული გრძელვადიანი პოლიტიკის ამოცანაა ინვესტიციების მოზიდვა ახალი ელექტროსადგურების მშენებლობისთვის. ამ პოლიტიკის ნაწილს შეადგენს საკუთარი ჰიდრორესურსებით ქვეყანაში არსებული მოთხოვნის სრული დაკმაყოფილება ეტაპობრივად: ჯერ იმპორტის, შემდეგ კი – თბოგენერაციის ჩანაცვლებით.

საქართველოში არსებული ელექტროენერგიის მაღალი გამომუშავების პოტენციალისა და რეგიონში მზარდი მოთხოვნის გამო, განისაზღვრა ენერგეტიკული პოლიტიკის ძირითადი პრიორიტეტები: მეზობელი სახელმწიფოების ენერგეტიკულ სისტემებთან დამაკავშირებელი ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია; ახალი ელექტროგადამცემი ხაზების და ქვესადგურების მშენებლობა; ახლადაშენებული და არსებული ჰესების მიერ გამომუშავებული ჭარბი ელექტრო ენერგიის ექსპორტზე გატანა.


საქართველოში 13 წარმოების ლიცენზიანტი და 25 მცირე სიმძლავრის ჰესი ფუნქციონირებს. აქედან მხოლოდ შპს „ენგურჰესი“ და შპს „ვარდნილჰესი“ რჩება სახელმწიფო საკუთრებაში.

რამდენიმე წლის წინ, მხოლოდ რუსულ კომპანიებზე გასხვისებული აქტივებია:

1. ჟინვალჰესი-რუსული კომპანია”რაოესი”;

2. რიონჰესი-რუსული კომპანია “ენერჯი ინვესტი”;

3. გუმათი1- რუსული კომპანია “ენერგო პრო”;

4. გუმათი2-რუსული კომპანია “ენერგო პრო”;

5. ლაჯანურჰესი-რუსული კომპანია “ენერგო პრო”;

6. შაორჰესი-რუსული კომპანია “ენერგო პრო”;

7. ვარციხე 1-რუსული კომპანია “ენერგო პრო”;

8. ვარციხე 2-რუსული კომპანია “ენერგო პრო”;

9. ვარციხე3-რუსული კომპანია “ენერგო პრო”;

10. ვარციხე4-რუსული კომპანია “ენერგო პრო”;

11. ხრამი 1-რუსული კომპანია “რაოესი”;

12. ხრამი 2-რუსული კომპანია “რაოესი”;

13. ხრამი 3-რუსული კომპანია “რაოესი”;

14. ხრამი 4-რუსული კმპანია “რაოესი”;

15. ხრამი 5-რუსული კომპანია “რაოესი”;

ქვეყნის ჯამური დადგმული სიმძლავრე 3300 მგვტ-მდეა, ხოლო საშუალო წლიური გამომუშავება 10 მლრდ კვტ/საათს აღწევს. ელექტროენერგიაზე შიდა მოთხოვნის 90%-ის დაკმაყოფილება არსებული ჰესებით ხდება. ახალი ჰესების ექსპლოატაციაში შეყვანის შემდეგ ეს მაჩვენებელი 100%-მდე გაიზრდება.

ელექტროენერგიის გადაცემას და ტრანზიტს ორი გადაცემის ლიცენზიანტი უზრუნველყოფს:
1. სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ განკარგულებაშია 220/110/35 კვ ხაზების და 500/220/110/35 კვ ქვესადგურების დიდი ნაწილი. სსე 100%-ით სახელმწიფოს საკუთრებაში იმყოფება.
2. სს „საქრუსენერგო“ ახორციელებს 220/330/500 კვ. ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების ექსპლუატაციას. საქართველოს ელექტროსისტემა დაკავშირებულია ოთხივე მეზობელი ქვეყნის სისტემებთან მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზებით: ელექტროენერგიის ექსპორტის და საქართველოს ჰიდროპოტენციალის ათვისების ხელშეწყობის მიზნით სახელმწიფომ მიიღო გადაწყვეტილება, გააძლიეროს ტრანსასაზღვრო მაღალი ძაბვის გადამცემი მოცულობა. ამ მიზნით, 2010 წელს დაიწყო 500/400 კვ მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზის (შავი ზღვის ეგხ) მშენებლობა თურქეთ-საქართველოს შორის. შავი ზღვის 500/400 კვ ეგხ პროექტის მთლიანი ღირებულება 260 მლნ ევროა და მისი დაფინანსება ისეთმა საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებმა განახორციელეს, როგორებიცაა: KfW, EBRD და EIB. ხაზმა ფუნქციონირება 2013 წლის დეკემბერში დაიწყო. ხაზით სარგებლობის პრიორიტეტი ახლად აშენებულ ელექტროსადგურებს მიენიჭება. გარდა ამისა, იგეგმება 500კვ ხაზის მშენებლობა აზერბაიჯანთან და 400 კვ ხაზის მშენებლობა სომხეთთან. ზემოაღნიშნული პროექტების დასრულების შემდეგ, საქართველო რეგიონის უმნიშვნელოვანესი ელექტროენერგეტიკული კვანძი გახდება.

საქართველოში ჰიდროელექტროსადგურების ტექნიკურ ეკონომიკური კვლევის ჩატარების, მშენებლობის, ფლობის და ოპერირების შესახებ დადებული ურთიერთგაგების მემორამდუმები, ენერგეტიკის სამინიტროს, სულ 48 მემორანდუმი აქვთ გაფორმებული სხვადასხვა ქვეყნების კომპანიებთან.

მიმდინარე მშენებლობებია:

ჰიდროელექტროსადგურიკომპანიადადგმული სიმძლავრე (მგვტ)ექსპლუატაციაში შესვლის ვადა
„ფარავანიჰესი“Georgian Urban Energy (თურქეთი)8530.08.2015
„კირნათიჰესი“Achar Energy 2007 ltd (თურქეთი)36.64428.02.2017
„ხელვაჩაურიჰესი 1“Achar Energy 2007 ltd47.4828.02.2017
„ლუხუნიჰესი 2Rusmetali Ltd (საქართველო)1201.10.2015
„არაგვი ჰესი“Energo Aragvi (საქართველო)815.02.2015
“არაკალიჰესი”Optimum Enerji Üretim A.Ş (თურქეთი)8.931.07.2015
„აბული ჰესი“Optimum Enerji Üretim A.Ş (თურქეთი)22.231.07.2015
„შუახევი ჰესი“Clean Energy Invest/Tata Group (ნორვეგია/ინდოეთი)17810.06.2015
“სხალთა ჰესი“Clean Energy Invest/Tata Group (ნორვეგია/ინდოეთი)9.810.06.2020

საქართველოს ენერგეტიკის სამინიტროს დაგეგმილი აქვს კიდევ 71 ჰესის მშენებლობა. უახლოეს მომავალში დაიწყება სტორი 1, სტორი 2 და სტორი 3 მშენებლობები სტორის ხეობაში, თუშეთისკენ მიმავალ ერთადერთ გზაზე.

სოფელ ჯვართან, ენგურჰესის უზარმაზარი კაშხალი, ორმოც წელზე მეტია სრული დატვირთვით მუშაობს.  ენგურის ჰიდროელექტროსადგურის საპროექტო სიმძლავრეა 1640 ათ. კვტ, საშუალო წლიური გამომუშავება — 5,46 მლრდ კვტ-სთ. კაშხალის მუშაობა გათვლილია, მინიმუმ 200 წელზე. ენგურჰესის მშენებლობამ ხუთი სოფლის დატბორვა გამოიწვია, მათ შორის ჰუდონის. რა თქმა უნდა, კარგია, როცა ელეტროენერგიას გამოვიმუშავებთ (ენგურჰესი ენერგიას აფხაზეთის ტერიტორიაზე გამოიშავებს), მაგრამ ამ ყველაფერს უკუპროცესებიც ახლავს, ამ ადგილის დამსახურებით ანაკლიის სანაპირო ზოლი წაირეცხა. ამ წყალსაცავის ფუნქციონირების შემდეგ, ის ნაშენი მასალა, რომელიც მდინარეს ფაქტობრივად, დიდი ხნის განმავლობაში ზღვაში ჩაჰქონდა, აღარ ჩააქვს და ზღვას, სამწუხაროდ, ვეღარ კვებავს. არადა ზუსტად ამ მდინარის დამსახურებით, გეოლოგიურ წარსულში, ანაკლიის სანაპირო ზოლი შეიქმნა. დაახლოებით ათი ათასი წლის განმავლობაში იქმნებოდა ანაკლიის ნაპირი ამ მდინარის ჩამოტანილი მასალით. ახლა კი, ნაშალი მასალა ზღვამდე ვეღარ ჩადის. გეოგრაფიული შეფასება  ასეთია – თუ მაგანაშშიც გაკეთდება ასეთი ჰესები, და დაიწყო მისი ჩაკეტვა, შამგონის კუნძულსაც პრობლემა შეექმნა. პრობლემა შეექმნება ანაკლიასაც.

უფრო დიდი პრობლემა შეიქმნა დარიალის ხეობაში. სოფელ გველეთთან მდინარე დევდორაკისა და თერგის შესართავთან მთის მასივი ჩამოიშალა, რამაც დააზიანა რუსეთიდან მომავალი 700 მილიმეტრიანი და 1200 მილიმეტრიანი მაგისტრალური გაზსადენები. დაიღუპა რამდენიმე ადამიანი. სპეციალისტები თავიდანვე ვარაუდობდნენ, დარიალის ხეობაში ბუნებრივ კატაკლიზმებს.

რამდენად დიდი იყო საფრთხე დარიალჰესის მშენებლობისას, გაანადგურებდა თუ არა ჰიდროელექტროსადგურის აშენება მდინარე თერგის მიმდენარე ეკოსისტემას, ამ საკითხზე მსჯელობა, ჯერ კიდევ მაშინ დაიწყო, ვიდრე ჰესის მშენებლობაზე ნებართვა გაიცემოდა.

მშენებლობის დაწყებამდე ადგილი, სადაც ჰესი შენდება, ყაზბეგის ეროვნული პარკის ტერიტორიას ეკუთვნოდა. „დაცული ტერიტორიების შესახებ კანონით”, ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ჰესის მშენებლობა დაშვებულ საქმიანობათა ნუსხაში არ შედის.

საქართველოს პარლამენტის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტმა, რომლის თავმჯდომარეც იყო გიორგი მელაძე, მიიღო გადაწყვეტილება 2012 წლის 10 თებერვალს, დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის დასკვნა კანონპროექტზე “დაცული ტერიტორიების სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე.” არაკომპეტენტური გადაწვეტილებით შეიცვალა კანონი და დაცულ ტერიტორიების სტატუსის შესახებ საქართველოს კანონში ცვლილებები შევიდა. დოკუმენტში ვკითხულობთ, რომ შემოთავაზებული კანონპროექტის მიღების მიზეზია – ყაზბეგის რაიონში არსებული ეროვნული პარკის მიმდებარე ტერიტორიაზე მიმდინარე ჰიდროენერგეტიკული პროექტის განხორციელების ხელშეწყობის აუცილებლობა.

ლეჩხუმის პრობლემა კი ახალი არაა. ლეჩხუმში სოფელ ლაჯანასთან მდინარე ლაჯანაზე, ლაჯანურჰესზე, ადგილობრივები ამბობენ, რომ ჰესმა და საგუბარმა სოფლებში ჰავა საგრძნობლად შეცვალა, თუმცა დღემდე იმაზე წუხან, რომ ღამით დაძინებული, დილას, ნოტიო ტანსაცმელს იცმევენ. გარშემო კი, ნოტიო ჰავის გამო, მიწა რბილდება და უფრო და უფრო მეტი მეწყერსაშიში ზონები ჩნდება. რეგიონში იმატა გულის, ფილტვების დაავადებებმა და ჩიყვმა.. ლეჩხუმელები წუხან, ნამახვარის ჰესზეც, რომელიც იქვე ახლოს შენდება, სპეციალისტებიც და მოსახლეობაც ფიქრობს, რომ მისი აშენებით გარემო შეიცვლება.

რაც შეეხება ჰუდონჰესის გარშემო ატეხილ აჟიოტაჯს ხუდონის ჰიდროელექტროსადგურის პროექტის გარემოზე ზემოქმედების ანგარიშის შეფასებასთან დაკავშირებით, საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტრომ თავის დროზე ნიდერლანდების მთავრობას მიმართა საექსპერტო მომსახურების უზრუნველყოფის თხოვნით. ნიდერლანდების გარემოზე ზემოქმედების კომისიის (NCEA – Netherlands Commission on Environmental Assessment) მიერ მოხდა ხუდონის პროექტის გზშ-ს შესწავლა და ანგარიშის მომზადება, სადაც ჰოლანდიელი ექსპერტები თავის რეკომენდაციებს სთავაზობენ გარემოს დაცვის სამინისტროს. ჰოლანდიელი ექსპერტების დასკვნის მიხედვით, „ხუდონის ჰიდროელექტროსადგურის პროექტი შესრულებულია საერთაშორისო სტანდარტებისა და რეკომენდაციების მიხედვით”, ასევე კომისიას მიაჩნია, რომ შემოთავაზებული კაშხლის ტიპი, კაშხლის პარამეტრები და განლაგება საუკეთესო ვარიანტია საინჟინრო თვალსაზრისით. ექსპერტები ასევე აღნიშნავენ, რომ ანგარიში იძლევა ადეკვატურ ინფორმაციას: – წყლის და ხმელეთის ფლორასა და ფაუნაზე; -ხუდონის წყალსაცავი დამაჯერებლად აჩვენებს, რომ ევტროფიკაციის პროცესი (წყლის ხარისხის გაუარესება) წყალსაცავში არ განვითარდება; – კლიმატის ცვლილება (მიკრო და მაკრო მასშტაბით) არ წარმოადგენს ამ პროექტისთვის პრობლემურ საკითხს; – ხუდონჰესის წყალსაცავის შექმნასთან დაკავშირებით არ წარმოიქმნება ჯანმრთელობის პრებლემები.

ჰოლადიელებმა ექსპერტებმა მსოფლიო ბანკის მეთოდოლოგიით გზშ-ში მოყვანილი ინფორმაციები განიხილეს 13 კრიტერიუმის მიხედვით, რათა შეედარებინათ ხუდონჰესის კაშხალი სხვა 49 დიდ კაშხალთან მთელ მსოფლიოში, ამის მიხედვით: – დასატბორი ტერიტორია მეგავატებთან შედარებით: ხუდონჰესის სიმძლავრე 702 მგვ, წყალსაცავის ზედაპირი 520 ჰა. გენერაციის სიმძლავრესთან შეფარდებით წყალსაცავის ფართობი მცირეა, რაც საკმაოდ კარგი მაჩენებელია. -წყლის დაგროვების დრო: მდინარის ხარჯი 114 მ3/წამში და რეზერვუარის მოცულობა 364,5 მლნმ3. საშუალო წყლის შევსების დრო არის 37 დღე. წყალსაცავში წყლის ხარისხის პრობლემა არ არსებობს წყლის შევსების დროის სიმცირის გამო.

ახალმა საზოგადოებრივმა მოძრაობამ “შერიგების სივრცე – ბრძოლა უსაფრთხო მომავლისათვის”, საინიციატივო ჯგუფმა “კავკასიური სახლი,” ასოციაციამ “მწვანე ალტერნატივამ,” საქართველოს მწვანეთა მოძრაობამ, ასოციაცია “ლობომ”, ასოციაციამ “უსაფრთხო სივრცემ” – მასიური ჰესების აშენაბის გადაწვეტილებას საგანგაშოს უწოდებენ. “ამ პროექტების განხორციელების შედეგად, წყლის ქვეშ აღმოჩნდება (ისედაც მცირემიწიანი ქვეყნის) სულ მცირე 2000 ჰექტარი ფართობი: ნაყოფიერი სავარგულები, უძველესი ქართული სოფლები, კულტურული და არქეოლოგიური მემკვიდრეობა; გადაგვარდება რიონის, ენგურის, თერგის და სხვა მდინარეთა ხეობები, განადგურდება აქ არსებული ბიოლოგიური და ლანდშაფტური მრავალფეროვნება; დიდი საფრთხის წინაშე აღმოჩნდება საქართველოს შავი ზღვის სანაპირო. ეს ყველაფერი კიდევ უფრო მეტად დააზიანებს ისედაც საგანგაშოდ დაზიანებულ სასიცოცხლო სივრცეს და დააჩქარებს ეკოლოგიურ კატასტროფას საქართველოში,” – აღნიშნულია მათ მიერ გავრცელებულ არაერთ განცხადებაში.

შედეგებს კი ჩვენი მომავალი თაობა მოიმკის, რადგან ჩვენ მეზობელ სახელმწიფოში – სომხეთში, რომელი მცირე ჰესების მშენებლობებს ინტენსიურად ახორციელებს, უკვე შეიმჩნევა ბუნებრივი კატაკლიზმები. სომხეთშიც, როგორც საქართველოში მოსახლეობა აპროტესტებს ჰესების მშენებლობას, თუნცა უშედეგოდ. ბაიოცზ-ზორის რაიონში, სოფელ შატინში, მდინარე ეგეგისზე უკვე აშენებულია ორი ჰესი, მესამეს მშენებლობა მიმდინარეობს. ადგილობრივების თქმით, მდინარეში უკვე გაქრა კალმახი. მდინარე ეგეგისი არის მდინარე არპას შენაკადი, რომელზეც უკვე ფუნქციონირებს 6 ჰესი. დაგეგმილია და ლიცენზია გაცემულია, კიდევ 11 ჰესის მშენებლობაზე. რა შედეგს მოუტანს ამდენი ჰესის მშენებლობა კავკასიას, მომავალი გვიჩვენებს.

საქართველოში, ყოველი დაგეგმილი ჰესის მშენებლობის შესახებ საბოოლოო გადაწყვეტილება დელიკატურად უნდა იყოს მიღებული, ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთების კვლევების საფუძველზე, რათა ისეთი ზარალი არ მიადგეს სახელმწიფოს, რომ მომავალი თაობებისთვის სავალალო აღმოჩნდეს.

http://www.energy.gov.ge/investor.php?id_pages=19&lang=geo

პ.ს. სტორის ხეობაში ჰესების მშენებლობა უკვე მიმდინარეობს, თუმცა არც ამ ჰესებზე ლაპარაკობენ. მაგრამ ისედაც მეყწერსაშიშ ზონაში, სადაც ყოველწლიურად იხერგება თუშეთისკენ მიმავალი გზა, რამდენად მიზანშეწონილია აქ ჰესების აშენება კვლავ სპეციალისტების დასკვნის შედეგად უნდა იცოდეს საზოგადოებამ. –

როცა ეს სტატია იწერებოდა, არც აჭარაჰესი შენდებოდა. თუმცა ისიც დასრულებულია, და თითო ოროლა ადამიანი აპროტესტებდა მის მშენებლობას და დღეს, შედეგები სახეზეა.

ამ სტატიის დაწერის შემდეგ წლებში, საზოგადოებამ მოიგო ბრძოლა გუდამაყრის ხეობაში ჰესის მშენებლობათასთან დაკავშირებით.

საზოგადოებამ მოიგო ბრძოლა პანკისში და ადგილობრივების ძალისხმევით მშენებლობები შეჩერებულია.

რაც შეეხება ნამახვარჰესს, როცა ეს სტატია დაიწერა, მაშინ რიონის ხეობაში არ მიდიოდა ჰესის სამშენებლო სამუშაოები.

ფაქტია, რომ საქართველოში, 71 ჰესის აშენებისას, ქვეყანა ეკოლოგიური კატასტროფის წინაშე დადგება, რადგან ქვეყანა მდებარეობს სეისმურად აქტიურ რეგიონში, სხვა მიზეზებს რომ თავი დავანებოთ.

პს.პს. ჩვენმა მეზობელმა ქვეყანამ, სომხეთმა, ჰესების მშენებლობაზე რამდენიმე წელია უარი თქვა. (ავტორი)

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 19/04/2021 დუიმი კატეგორიის გარეშე

 

კონკურსი ახალგაზრდა ბლოგერებისთვის

წარმოგიდგენთ ბლოგების კონკურსის აპრილის თემას კატეგორიაში – ლექსიკონი

“როგორ საუბრობენ მეწარმეები? “

როგორი უნდა იყოს ბლოგი?

  • გამართული და მარტივი ენით დაწერილი;
  • კარგად სტრუქტურირებული;
  • არ უნდა აჭარბებდეს 700 სიტყვას;
  • უნდა შეიცავდეს მინიმუმ 5, მეწარმეობასთან ასოცირებული ტერმინოლოგიის გასაგებ ენაზე განმარტებებს;
  • უნდა იყოს არგუმენტირებული და მითითებულ ფაქტებს თან უნდა ერთვოდეს წყაროები.

გამარჯვებული ავტორებს ბლოგები გამოქვეყნდება აპრილის თვეში.

ბლოგების კონკურსის შესახებ

CENN, ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით, გორის, ახმეტისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ახალგაზრდებისათვის აცხადებს 9 თვიან ბლოგების კონკურსს თემაზე – სოციალური და მწვანე მეწარმეობა.

კონკურსის ფარგლებში, ყოველი თვის პირველ რიცხვში გამოცხადდება თვის ბლოგის თემა, მონაწილეებს კი 20 რიცხვამდე ექნებათ დრო, ატვირთონ გამოცხადებული თემის გარშემო ერთი ბლოგი.

ყოველი თვის ბოლოს, სამივე მუნიციპალიტეტიდან გამოვლინდება თითო გამარჯვებული ავტორი, რომელთა ბლოგები აიტვირთება CENN-ის მეწარმეების ბლოგის პლატფორმაზე და გაზიარდება CENN-ის სოციალური გვერდების საშუალებით. ამ სამი გამარჯვებულიდან საუკეთესოს კი გადაეცემა სპეციალური პრიზი.

ბლოგების კონკურსი აქტიური იქნება 8 თვის განმავლობაში (მარტი – ოქტომბერი 2021). ნოემბერში კი ჩატარდება კონკურსის დასკვნითი ეტაპი, რის ფარგლებშიც, 8 საუკეთესო ავტორი ერთი თემის გარშემო შექმნის ბლოგს და ფინალისტობისათვის შეეჯიბრება ერთმანეთს. დასკვნითი ეტაპის გამარჯვებულ ავტორს, რომელიც გამოვლინდება 2021 წლის დეკემბერში, დაუფინანსდება პროფესიული ბლოგის შექმნა და გადაეცემა პლანშეტი.

გადადი ბმულზე და ატვირთე შენი ბლოგი 20 აპრილამდე: https://forms.gle/fWhwVFQPji4cWW9A7

ბლოგების კონკურსი მიმდინარეობს ევროკავშირის მხარდაჭერილი პროექტის “EU4Youth: სოციალური მეწარმეობის ეკოსისტემის განვითარება (SEED) მწვანე ზრდისთვის” ფარგლებში, რომელსაც ახორციელებს CENN პარტნიორ ორგანიზაციებთან KRDF და Green Lane (სომხეთი) ერთად.

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 19/04/2021 დუიმი კატეგორიის გარეშე

 

ნამახვანჰესი და პრობლემები

ნამაჰვანჰესის წინააღმდეგ რიონის მცველები 169 დღე იბრძოდნენ, 11 აპრილს, მათ პოლიციამ კარვები დაუშალა და გადაადგილების უფლებას არ აძლევენ. ის ადგილი, სადაც პროტესტანტებს კარვები ჰქონდათ გაშლილი, ტრაქტორით გადახნეს. ენკას წარმომადგენლები კი ამტკიცებენ, რომ ტერიტორია კომპანიის საკუთრებაა. აქციის მონაწილეთა უმრავლესობამ ღამე ღია ცის ქვეშ გაატარა.

ცოტა ხნის წინ, პოლიციასთან დაპირისპირების შედეგად, აქციის მონაწილეები ქუთაისისკენ, ენკას ოფისისკენ დაიძრნენ, რათა იქ გააგრძელონ პროტესტი.

“მწვანე ალტერნატივის” წარმომადგენელი ირაკლი მაჭარაშვილი ამბობს: ხშირად საუბრობენ იმაზე, ნამახვანჰესთან დაკავშირებით რა არის ძირითადი პრობლემა – მიწის გადაცემა, ეკოლოგია თუ ხელშეკრულების შინაარსი. სინამდვილეში, სამივე ეს საკითხი ერთმანეთთან არის დაკავშირებული და ზეგავლენას ახდენს ერთმანეთზე.

🔻 კანონმდებლობით, დიდი ჰესის მშენებლობაზე გადაწყვეტილების მიღების მთავარი პროცედურა არის გარემოზე ზემოქმედების შეფასება, რომელიც უნდა მოიცავდეს ამ საქმიანობის აუცილებლობის დასაბუთებას, რაც გულისხმობს დანაკარგისა და მიღებული სარგებლის შედარებას გარემოსდაცვით, კულტურულ, ეკონომიკურ და სოციალურ ჭრილში (საქართველოს კანონი „გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსი“, მუხლი 10. 3.“ზ“). მსგავსი რამ ნამახვანჰესის პროექტთან მიმართებაში არ გაკეთებულა. გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ გაცემული გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების (ანუ გარემოზე ზემოქმედების ნებართვის) საფუძველზე უნდა გაიცეს მშენებლობის ნებართვა (ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ „ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტო“). მხოლოდ ამ დოკუმენტების საფუძველზე იქნებოდა ლოგიკური და სამართლიანი, კომპანიისთვის იმ მიწის გადაცემა, რომელზეც მშენებლობა გადაწყდა ზემოხსენებული ორი ნებართვის საფუძველზე.

🔻 ნამახვანჰესზე პროცესი სრულიად საპირისპიროდ, თავდაყირა წარიმართა. საქართველოს მთავრობამ შპს „ენკა რინიუებლზს“, რომელსაც ნამახვანჰესის აშენება სურს, იქამდე დაუდო ხელშეკრულება (ქვეყნისთვის ყოვლად კაბალური) და განკარგულებით რიონის ხეობის მიწები გადასცა, ვიდრე ნამახვანის ჰესების კასკადის მშენებლობაზე ნებართვები გაიცემოდა. ყველა საფეხურზე იკვეთება კორუფციის ნიშნები. • 2019 წლის თებერვალში „ენკას“ დაევალა ახალი გზშ-ს მომზადება, ახალი გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილებისა და მშენებლობის ნებართვის აღება, ვინაიდან 2015 წელს გაცემული მშენებლობის ნებართვის საფუძველზე ჰესის მშენებლობის დაწყება შეუძლებელი აღმოჩნდა (რაც ადასტურებს 2015 წლის გარემოზე ზემოქმედების შეფასების დაბალ ხარისხსა და ხაზს უსვამს მშენებლობის ნებართვის არაობიექტურობას).• 2019 წლის 25 აპრილს ინვესტორსა და საქართველოს მთავრობას შორის გაფორმდა ნამახვანი ჰესების კასკადის პროექტის მშენებლობის, ფლობისა და ოპერირების ხელშეკრულება. • 2019 წლის 21 ნოემბერის N2405 მთავრობის განკარგულებით, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწა/ქონება შპს „ენკა რინიუებლზისთვის“ აღნაგობის უფლებით და პირდაპირი მიყიდვის ფორმით გადაეცა.• გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება 2020 წლის 28 თებერვალს გასცა.• 2020 წლის 22 აპრილს „სამშენებლო და ტექნიკური ზედამხედველობის სააგენტომ“ ქვემო ნამოხვანი ჰესის მშენებლობის ნებართვა დაამტკიცა.

🔻 აქვე აღსანიშნავია, რომ როგორც გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება, ისე მშენებლობის ნებართვა გაცემულია გარკვეული პირობებით, რომლებიც ჯერჯერობით არ არს შესრულებული.

🔻 ამრიგად, მთავრობა გახდა ხელშეკრულების დადებისა და მიწის გადაცემასთან დაკავშირებული საკუთარი გადაწყვეტილებების მძევალი, რამაც განაპირობა ის, რომ როგორ გარემოზე ზემოქმედების შეფასება და მასთან დაკავშირებული ნებართვის გაცემის პროცესი, ისე მშენებლობის ნებართვის გაცემის პროცესი, წარიმართა არაობიექტურად და კანონდარღვევებით.

🔻 ნათელია, რომ მიწის გადაცემის, ბუნებრივ და სოციალურ გარემოზე ზემოქმედების და ხელშეკრულების საკითხების ცალ-ცალკე განხილვა არის ნებსით თუ უნებლიედ დაშვებული შეცდომა და დემაგოგია, რომელსაც მიმართავენ ნამახვანჰესის მომხრე სხვადასხვა ინტერესთა ჯგუფები.

ფოტო – დათო სიმონიას “ფეისბუქ” გვერდიდან

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 12/04/2021 დუიმი კატეგორიის გარეშე

 

გამოიცა ლექსების კრებული “მზეს ველოდები”

ოლიკო ცისკარიშვილის პოეტური კრებული „მზეს ველოდები“ პანდემიის დროს დაწერილი ლექსებია. როგროც ავტორი ამბობს, პოეზიით ებრძოდა პანდემიის გამო თავსდატეხილ პრობლემებს. კრებული ილუსტრირებულია მხატვარ გელა ღაჭავას ნახატებით. წიგნის პირველ გვერდზე თავად ავტორის გადაღებული ფოტოა. „ეს პანდემიური ავტოპორტრეტი“ – ამბობს ავტორი. კრებულის ბოლო გვერდზე ფოტო ეკუთვნის ფოტოგრაფ თამარ ხუციშვილს. ამ პატარა კრებულს რედაქტორობა კი გაუწია ია მაჭავარიანმა. „იასთან ერთად, ტელეფონით, საათობით განვიხილავდით თითოეულ სტროფს, თითოეულ სიტყვას, ძალიან საინტერესო პროცესი იყო და მივიღეთ მშვენერი კრებული,“ – ამბობს ოლიკო ცისკარიშვილი. თავად რედაქტორი კი კრებულზე წერს: „ამ უფაქიზესი წიგნის ავტორი, ოლიკო ცისკარიშვილი, ჩემი, თითქმის ბავშვობის მეგობარია და პირველი შეხვედრიდანვე მახსოვს… იცით, როგორი იყო?!. რაღაცნაირი… საინტერესო… ხშირად მიფიქრია, რა იყო მაინც ის, რითიც ასე მკვეთრად გამოირჩეოდა სხვებისგან… ეს „საიდუმლო“ მაშინ ამოვხსენი, როცა ჩვენმა ლექტორმა, პირველი თავისუფალი ესეს დაწერა და ჯგუფში, ხმამაღლა წაკითხვა დაგვავალა. თითქმის მთელმა ჯგუფმა წავიკითხეთ და მიუხედავად იმისა, რომ ესე აღდგომის შესახებ იყო, პროცესმა სტუდენტებისთვის დამახასიათებელ ხმაურში, რეპლიკა-კომენტარებით ჩაიარა… მთელ ამ ორომტრიალში, ოლიკო შეწუხებული სახით, ძალიან ჩუმად იყო, თითქოს განიცდიდა თვითონაც რომ უნდა წაეკითხა. და მორიდებით იკითხასავით, იქნებ ჩემი თემა მომდევნო ლექციაზე განვიხილოთო, მაგრამ „ჭმუნვამ“ არ გაჭრა და კითხვა დაიწყო. ნელ-ნელა ყველა დავმშვიდდით და ახლა ჩვენ ვისხედით ცოტა დაბნეულნი. ჩვენს წინ, თურმე არც თუ ძნელადშესაცნობი მწერლობის ხიბლით „დაღდასმული“ , ჩვენივე მეგობარი იდგა და მისი ხედვით, აღდგომის კვირის დღეების მნიშვნელობაზე გვესაუბრებოდა. რომელიც ყოველდღიური ცხოვრების წესებისთვის მიესადაგებინა და ჩვენ, ჩვეულებრივ მოკვდავთ, ყოველ კვირა დღეს, არც მეტი, არც ნაკლები საკუთარი სულის განწმენდასა და „აღდგომის“ შესაძლებლობაში გვარწმუნებდა… და ეს ყველაფერი, მხოლოდ ჩამოყალიბებული მწერლისთვის დამახასიათებელი სიფრთხილით, სადად და დამაჯერებლად იყო გადმოცემული, დღემდე მახსოვს თითოეული ჩვენგანის გაოცება. ისიც მახსოვს, ერთხელ, შინ დაბრუნებულს, კარში, ოლიკოს წერილი დამხვდა… უთბილესი, ძალიან ორიგინალური… სწორედ ისეთი, მხოლოდ მას რომ შეეძლო დაეწერა… ბევრ რამეზე ისე დამაფიქრა და გამახარა ამ წერილმა, დღემდე ჩემი „არქივის“ ბინადარია… მას შემდეგ ბევრი წელი გავიდა… და ახლა, როცა ოლიკო ცისკარიშვილის ფიქრებს, ტკივილებს, იმედებს, ყოველდღიურ განცდებსა თუ წვიმიან და თოვლიან დღეებს, უფაქიზეს ლექსებადქცეულს ვხედავ, დაბეჯითებით შემიძლია ვთქვა, ეს წიგნი, მკითხველისთვის ისეთივე ახლობელი, დამამშვიდებელი და საყვარელი გახდება, როგორც წლების წინათ, მეგობრისაგან კარში დატოვებული პატარა ბარათი… რომელიც მხოლოდ შენ მოგწერეს…” წიგნის შეძენა უკვე შეგიძლიათ წიგნის მაღაზიებში: რუსთაველის 16-ში; მოსკოვის პროსპექტზე 48. დადიანის 22/24.

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 30/03/2021 დუიმი კატეგორიის გარეშე

 

გამოიცა ოშოს წიგნები “შეშლილის ჩანაწერები” და “ბუდა: გულის სიცარიელე”

გამომცემლობა “ჩემი გამომცემლობა” ახალ წიგნებს სთავაზობს მკითხველს. ოშო რაჯნიშის „შეშლილის ჩანაწერები“ და „ადამიანის სიტყვები უსიტყვოდ“ ფაქტობრივად ოშო თავის ცხოვრებაზე გვიყვება. ამ მცირე წიგნის გვერდებზე მკითხველი შეხვდება გასხივოსნებულ ოსტატს, ბრახვან შრი რაჟნიშს. ის გვეუბნება, რომ ჩვეულებრივი ადამიანია, ისეთივე, როგორც ჩვენ, მხოლოდ ერთი განსხვავებით. მისი სახლის ძიება დასრულებულია: მან გამოიღვიძა. ასევე ბრახვანი ამბობს, რომ მან თავისი სიცოცხლე მიუძღვნა იმას, რომ დახმარებოდა სხვებს გამოღვიძების სიხარულის განცდაში. ამ წიგნშივეა დხარმა ჯიოტის, ოშოს ერთ-ერთი სანიასინის დღიურები, სათაურით „ათი ათასი ბუდა“, სადაც მკითხველი სხვანაირ ოშოს გაიცნობს, ისეთს, როგორიც იყო თავის მოწაფეებთან, ადამიანებთან, ბუნებასთან.

წიგნი თარგმნა სოციალურ მეცნიერებათა დოქტორმა ოლიკო ცისკარიშვილმა, მისი რედაქტორი კი ირმა კახურაშვილია.

წიგნის შეძენა უკვე შეგიძლიათ თბილისი, რუსთაველის 16-ში; სურვილის შემთხვევაში წიგნს ადგილზე მოგიტანენ ჩვენი თანამშრომლები. (ამოქმედებულია საკურიერო მომსახურება)

მეორე წიგნიც ოშო რაჯნიშის წიგნია „ბუდა: გულის სიცარიელე“ თარგმნა სოციალურ მეცნიერებათა დოქტორმა ოლიკო ცისკარიშვილმა, მისი რედაქტორია ინგა გამსახურდიშვილი. „ბუდა: გულის სიცარიელე“ საუბრები ჩატარდა რაჯნიშის საერთაშორისო მისტიციზმის უნივერსიტეტის მიერ  გაუტამა ბუდას აუდიტორიაში.

პუნაში, ინდოეთი 8-15 სექტემბერი, 1988 წელს. რედაქტორი კი ამ წიგნზე წერს: „ვინ ხარ შენ, ადამიანო, რას წარმოადგენ ამ უკიდეგანო და ამოუცნობ სამყაროში, რა ფუნქცია გაკისრია და ხარ თუ არა თავისუფალი… ამ ურთულეს კითხვებზე პასუხი ინდივიდუალური და აბსოლუტურად განსხვავებულია.  ძალიან რთული აღმოჩნდა წიგნზე მუშაობა, თუმცა რთულზე მეტად – საინტერესო. მან სულ სხვაგვარად დამანახა პიროვნული სრულყოფის გზა. იმედია, საკუთარი არსის შეცნობასა და აღმოჩენაში ეს წიგნი მკითხველსაც დაეხმარება.”

წიგნის შეძენა უკვე შეგიძლიათ თბილისი, რუსთაველის 16-ში; სურვილის შემთხვევაში წიგნს ადგილზე მოგიტანენ ჩვენი თანამშრომლები. (ამოქმედებულია საკურიერო მომსახურება)

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 26/03/2021 დუიმი კატეგორიის გარეშე

 

წყლის რესურსების საერთაშორისო დღე

წყლის საერთაშორისო დღის აღნიშვნის იდეა 1992 წელს რიო-დე-ჟანეიროში გარემოს დაცვისა და მის განვითარებაზე გაერთიანებული ერების კონფერენციაზე გაჩნდა. ამ დღის აღნიშვნა, კი 1993 წლის 22 მარტიდან დაიწყეს. თითოეულ ქვეყანას მოუწოდებდნენ, რომ წყლის რესურსების დღე აღენიშნათ. ყოველ წელს გაერო ახალ კოორდინტორს ირჩევს, რომელიც პასუხისმგებლია ახალი თემის მომზადებაზე, წყლის დღესთან დაკავშრებით. საერთაშორის წყლის დღის ჩატარების მთავარი მიზნებია:- მივმართოთ შესაბამის ზომებს იმ პრობლემასთან დაკავშირებით რასაც სასმელი წყალი ეწოდება
– მივაწოდოთ საზოგადოებას ინფორმაცია, რაოდენ მნიშვნოლოვანია მტკნარი წყლის რესურსები და წყლის რესურსები.
– ამ დღესასწაულისთვის მივიზიდოთ მთავრობა, საერთაშორისო სააგენტოები, არასამთავრობო და კერძო სექტორები.
22 მარტი არის უნიკალური შესაძლებლობა შევახსენოთ საზოგადოებას თუ როგორი მნიშვნელოვანია გავუფრთხილდეთ წყალს.

წყლის რესურსების მართვა საქართველოში კანონებით “გარემოს დაცვის შესახებ”, “წყლის შესახებ”, “საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ”, “საქართველოს ზღვის, წყალსატევებისა და მდინარეთა ნაპირების რეგულირებისა და საინჟინრო დაცვის შესახებ”, გარემოს დაცვის სამინისტროს ნორმატიული აქტებით, რეგულირდება.

საქართველოს მდინარეების ჯამური წლიური ჩამონადენი 65800 მლნ. მ 3-ს შეადგენს, მათ შორის საქართველოს ტერიტორიაზე ფორმირებული ჩამონადენი – 56500 მლნ. მ3-ს. სულ საქართველოში 26060 მდინარეა, მათ შორის 99.4% – მცირე მდინარეებია (სიგრძე 25 კმ-ზე ნაკლები). ჰიდროლოგიურად შესწავლილია 555 მდინარე შავი ზღვის აუზში და 528 მდინარე კასპიის ზღვის აუზში.

ქვეყნის მტკნარი მიწისქვეშა წყლების ბუნებრივი მარაგი დაახლოებით 18000 მლნ. მ3-ს შეადგენს. საერთო საპროგნოზო-საექსპლუატაციო მარაგები დაახლოებით 10600 მლნ. მ3-ია.

 წყლის რესურსები

საქართველო მდიდარია წყლის რესურსებით. მის ტერიტორიაზე 26060 მდინარე მიედინება, რომელთა საერთო სიგრძე 26 ათას კმ-ს აღწევს. ამ მდინარეების 99,4% მცირე სიგრძისაა (25 კმ-ზე ნაკლები).

წყლის რესურსები არათანაბრადაა განაწილებული და ძირითადად ქვეყნის დასავლეთ ნაწილშია თავმოყრილი. საქართველოს მდინარეები ორ ძირითად აუზს მიეკუთვნებიან, რომლებსაც ლიხის ქედი ყოფს. შავი ზღვის აუზს დაახლოვებით 18109 მდინარე მიეკუთვნება, ეს საქართველოს მდინარეთა საერთო რაოდენობის 70 %-ია, ხოლო კასპიის ზღვის აუზს 7951 მდინარე (30%) მიეკუთვნება. ჰიდროლოგიურად შესწავლილია 555 მდინარე შავი ზღვის აუზში და 528 მდინარე კასპიის ზღვის აუზში.

აღმოსავლეთ საქართველოს თითქმის ყველა მდინარე მტკვრის ერთიან სისტემას ქმნის და კასპიის ზღვაში ჩაედინება, დასავლეთ საქართველოს მდინარეები კი შავ ზღვას დამოუკიდებლად ერთვიან. საქართველოს უდიდესი მდინარე მტკვარი, საქართველოს ტერიტორიაზე მხოლოდ მისი შუა წელია (400 კმ) სათავე თურქეთშია და აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე კასპიის ზღვაში ჩაედინება. დასავლეთ საქართველოს მდინარეებს შორის ყველაზე უდიდესი და წყალუხვი მდინარე რიონია. იგი მთლიანად საქართველოს ტერიტორიაზეა მოქცეული, სათავეს კავკასიონის მთებში იღებს და ქუთაისისა და ფოთის გავლით შავ ზღვაში ჩაედინება.

საქართველოში 860-მდე ტბაა, მათი უმეტესობა ძალიან პატარაა, ამიტომაც ტბების საერთო ფართობი 170კვ.კმ-ს არ აღემატება (ქვეყნის ტერიტორიის 0.24%), უმეტესობა მტკანარია. საქართველოში, ყველაზე დიდი ფარავანის ტბაა, მოცულობით ტაბაწყურის, სიღრმით რიწის (იგი უღრმესია ამიერკავკასიის ტბებს შორის).

საქართველოში ჭაობებს  განსაკუთრებით დიდი ფართობი (225 ათასი ჰა) კოლხეთის დაბლობზე უკავია. დასავლეთიდან საქართველოს აკრავს შავი ზღვა, რომლის სანაპირო ზოლის სიგრძე საქართველოს ფარგლებში 315კმ-ია.

ჰიდროელექტროსადგურებსა და ირიგაციულ სისტემებს 43 წყალსაცავი ემსახურება. მათგან 35 აღმოსავლეთ საქართველოში მდებარეობს. წყალსაცავები ქვეყნის ეკონომიკაში უდიდეს როლს ასრულებენ. ამჟამად საქართველოში ელექტროენერგიის 75%-ზე მეტი ჰიდროელექტროსადგურებში გამომუშავდება. ქვეყნის აღმოსავლეთ, უფრო მშრალ ნაწილში ირიგაციას სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს სოფლის მეურნეობისათვის.

ქვეყნის მტკნარი მიწისქვეშა წყლების ბუნებრივი მარაგი დაახლოებით 18000 მლნ. მ3-ს შეადგენს. საერთო საპროგნოზო-საექსპლუატაციო მარაგები დაახლოებით 10600 მლნ. მ3-ია.

საქართველოში დღეისათვის წყლის რესურსების მართვა ადმინისტრაციული პრინციპის საფუძველზე ხორციელდება, რაც ნაკლებად ეფექტიანია გამომდინარე წყლის ბუნებიდან და იმ ჭეშმარიტებიდან, რომ “წყალმა არ იცის საზღვრები”. ადმინისტრაციული მოდელი ვერ უზრუნველყოფს წყლის რესურსების მოხმარების ეფექტიან დაგეგმვას მდინარის აუზის ფარგლებში არსებული წყალმოსარგებლეების ინტერესების და ამავდროულად გარემოსდაცვითი მიზნების გათვალისწინების საფუძველზე.
საქართველოს მდინარეები ძირითადად დაბინძურებულია აზოტის ნაერთებით, ზოგიერთ შემთხვევაში მძიმე ლითონებით (მდინარე მაშავერა, ბოლნისის რაიონი; მდინარე ყვირილა ჭიათურა-ზესტაფონის მონაკვეთზე), ხოლო შავი ზღვის აჭარის რეგიონის მდინარეები – ნავთობპროდუქტებით.

საქართველოში, ზედაპირული წყლების დაბინძურების ძირითადი წყაროებია წყალმომარაგება-კანალიზაციის სექტორი, თბოენერგეტიკა და მრეწველობა.

სექტორების მიხედვით დაბინძურებული ჩამდინარე წყლების ჩაშვება ასე ნაწილდება:

წყალმომარაგება-კანალიზაციის სექტორი – 344,1 მლნ.მ3/წელ. (67%);

თბოენერგეტიკა – 163,8 მლნ.მ3/წელ. (31%);

მრეწველობა – 9,6 მლნ.მ3/წელ. (2%)
ამდენად, ზედაპირული წყლების ძირითადი დამბინძურებელი კომუნალური სექტორია (ქალაქებისა და დასახლებული პუნქტების კანალიზაციის ჩამდინარე წყლები). დღევანდელი მდგომარეობით წყლის გამწმენდ არცერთ ნაგებობას არ შეუძლია უზრუნველყოს ჩამდინარე წყლების გაწმენდა საპროექტო ხარისხის შესაბამისად. წყლის ბიოლოგიური გაწმენდა არცერთ ქალაქში არ ხდება. პირველადი მექანიკური გაწმენდა ხდება მხოლოდ ქ.თბილის-რუსთავის რეგიონულ გამწმენდ ნაგებობაზე. შედეგად, ზედაპირული წყლის ობიექტებში მნიშვნელოვანი დაბინძურება აღინიშნება.

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 22/03/2021 დუიმი კატეგორიის გარეშე

 

მომხმარებლის უფლებების დღე

15 მარტს მსოფლიო მომხმარებლის უფლებების დღეს აღნიშნავს. სამწუხაროდ,
წლიდან წლამდე იმის გამეორება გვიწევს, რომ საქართველოში მომხმარებელი ძალზე
დაუცველია.
სამომხმარებლო პროდუქტების აბსოლუტურ უმრავლესობასთან მიმართებაში არ არის
დადგენილი უსაფრთხოების ნორმები და არ მიმდინარეობს სახელმწიფო კონტროლი.
მომხმარებლის უფლებებთან დაკავშირებული კანონმდებლობა მნიშვნელოვნად
ჩამორჩება თანამედროვე მსოფლიო პრაქტიკასა და საქართველოში არსებულ გამოწვევებს.
მეწარმე, მომხმარებელთან შედარებით, უპირატეს მდგომარეობაშია ჩაყენებული.
ეკონომიკური საქმიანობის მრავალ სფეროში არ მოქმედებს სახელმწიფო უწყება,
რომელსაც მომხმარებელმა შეიძლება დასახმარებლად მიმართოს, მისი უფლებების
დარღვევის შემთხვევებში.
მართალია, გასული წლის განმავლობაში ევროკავშირთან ასოცირების შეთანხმების
ფარგლებში, მომხმარებლის უფლებების დაცვის კუთხით მიმდინარე რეფორმები
გრძელდებოდა, თუმცა, ამ მხრივ, გარდამტეხი ცვლილებები არ მომხდარა.
მეტიც, არ არის მიღებული კანონი „მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“,
რომელზე მუშაობაც 2013 წელს დაიწყო და ორჯერ მოხდა მისი პარლამენტში ინიცირება.
არ ამოქმედებულა უსაფრთხოების კონტროლი სათამაშოებზე, მანქანა-დანადგარებზე,
ინდივიდუალური დაცვის საშუალებებზე და აირად საწვავზე მომუშავე მოწყობილობებზე,
რაც 2021 წლის 1 იანვრიდან იყო გათვალისწინებული.
დღემდე არ არის მიღებული ტყვიის ტოქსიკური ზემოქმედების კონტროლის
სამთავრობო გეგმა, რომელიც ჯერ კიდევ 2019 წლის ივნისში უნდა წარდგენოდა მთავრობას
დასამტკიცებლად.
მდგომარეობა კიდევ უფრო გააუარესა პანდემიამ, რომელსაც სახელისუფლებო
სტრუქტურები რეფორმების შეფერხების, ან საკუთარი ვალდებულებების შეუსრულებლობის
ერთ-ერთ მიზეზად ასახელებენ.
ფართოდ გავრცელდა ონლაინვაჭრობა, თუმცა, მსოფლიო პრაქტიკის
საწინააღმდეგოდ, მომხმარებელს არა აქვს უფლება ამ გზით შეძენილი საქონელი დააბრუნოს,
თუკი აღმოჩნდა, რომ ის მის საჭიროებებს არ შეესაბამება და სხვა.
შექმნილი მდგომარეობა ვერ უზრუნველყოფს საქართველოს მოქალაქეების
სიცოცხლის, ჯანმრთელობისა და ეკონომიკური ინტერესების დაცვას; ისევე, როგორც
თანამედროვე, მსოფლიო დონეზე კონკურენტუნარიანი ბიზნესის განვითარებას.
ამგვარად, დღევანდელი გადასახედიდან სრულიად გაურკვეველია, თუ როდის
შეიძლება საქართველომ მომხმარებლის უფლებების მსოფლიო დღე იზეიმოს.
მოვუწოდებთ საქართველოს ხელისუფლებას:

  1. სწრაფი და ქმედითი ნაბიჯები გადადგას სამომხმარებლო პროდუქციის
    უსაფრთხოების სრულფასოვანი კონტროლის დასანერგად.
  2. მიიღოს კანონი „მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“.
  3. დროულად და სრულფასოვნად შეასრულოს მომხმარებლის უფლებების დაცვის
    მიმართულებით ოფიციალურად ნაკისრი ყველა ვალდებულება.
    მოვუწოდებთ საქართველოს მოქალაქეებს, საზოგადოებრივ ორგანიზაციებს, მედიას
    საკუთარი შესაძლებლობის ფარგლებში იაქტიურონ, რათა ჩამოყალიბდეს მტკიცე
    საზოგადოებრივი დაკვეთა ქვეყანაში მომხმარებლის უფლებების დაცვის კუთხით შექმნილი
    მდგომარეობის არსებითად გასაუმჯობესებლად, – ნათქვამია საქართველოს სტრატეგიული კვლევებისა და განვითარების ცენტრის განცხადებაში, რომელიც გაავრცელეს მომხმარებლის უფლებების მსოფლიო დღესთან დაკავშირებით.
 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 15/03/2021 დუიმი კატეგორიის გარეშე

 

14 მარტი მდინარეების დაცვის საერთაშორისო დღეა

ოლიკო ცისკარიშვილი

საქართველო, როგორც ზედაპირული, ისე მიწისქვეშა (მათ შორის თერმული და სამკურნალო მინერალური) წყლის რესურსებითაა მდიდარი. ზედაპირული წყლები წარმოდგენილია შავი და კასპიის ზღვის აუზების მდინარეებით, ბუნებრივი და ხელოვნური ტბებითა და წყალსაცავებით.

საქართველო მდიდარია წყლის რესურსებით. მის ტერიტორიაზე 26060 მდინარე მიედინება, რომელთა საერთო სიგრძე 26 ათას კმ-ს აღწევს. ამ მდინარეების 99,4% მცირე სიგრძისაა (25 კმ-ზე ნაკლები).

წყლის რესურსები არათანაბრადაა განაწილებული და ძირითადად ქვეყნის დასავლეთ ნაწილშია თავმოყრილი. საქართველოს მდინარეები ორ ძირითად აუზს მიეკუთვნებიან, რომლებსაც ლიხის ქედი ყოფს. შავი ზღვის აუზს დაახლოვებით 18109 მდინარე მიეკუთვნება, ეს საქართველოს მდინარეთა საერთო რაოდენობის 70 %-ია, ხოლო კასპიის ზღვის აუზს 7951 მდინარე (30%) მიეკუთვნება. ჰიდროლოგიურად შესწავლილია 555 მდინარე შავი ზღვის აუზში და 528 მდინარე კასპიის ზღვის აუზში.

აღმოსავლეთ საქართველოს თითქმის ყველა მდინარე მტკვრის ერთიან სისტემას ქმნის და კასპიის ზღვაში ჩაედინება, დასავლეთ საქართველოს მდინარეები კი შავ ზღვას დამოუკიდებლად ერთვიან. საქართველოს უდიდესი მდინარე მტკვარი, საქართველოს ტერიტორიაზე მხოლოდ მისი შუა წელია (400 კმ) სათავე თურქეთშია და აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე კასპიის ზღვაში ჩაედინება. დასავლეთ საქართველოს მდინარეებს შორის ყველაზე უდიდესი და წყალუხვი მდინარე რიონია. იგი მთლიანად საქართველოს ტერიტორიაზეა მოქცეული, სათავეს კავკასიონის მთებში იღებს და ქუთაისისა და ფოთის გავლით შავ ზღვაში ჩაედინება.

მოსახლეობა წყლის რესურსებს საყოფაცხოვრებო და  სამეურნეო დანიშნულებით იყენებს. შესაბამისად, წყლების დაბინძურების წყაროებიც მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო და სამეურნეო საქმიანობასთანაა დაკავშირებული.
დაბინძურების წყაროებია: კომუნალური კანალიზაცია, საწარმოო და სამედიცინო დაწესებულებების ჩამდინარე წყლები, სასოფლო-სამეურნეო ფართობებიდან და საყოფაცხოვრებო პოლიგონებიდან (ნაგავსაყრელებიდან) ჩამონადენები.
საქართველოში ყველაზე მეტად დაბინძურებული არიან მდინარეები. კომუნალური კანალიზაციით დაბინძურება მტკვრის აუზში გვხვდება: მდ. მტკვარი ქ. გორის, ბორჯომის, თბილისის, რუსთავის ქვემოთ; მდ. ვერე ქ. თბილისის ფარგლებში; მდ. ალაზანი ქ. თელავის ქვემოთ; მდ. ალგეთი ქ. მარნეულის ქვემოთ; მდ. სურამულა ქ. ხაშურის ქვემოთ; კომუნალური კანალიზაციით დაბინძურება შავი ზღვის აუზში კი: მდ. რიონი ქ. ქუთაისის ქვემოთ და ქ. ფოთის ფარგლებში; შავი ზღვის წყლები აჭარასა და აფხაზეთში.
კანალიზაციის ცენტრალიზებული სისტემები საქართველოს 45 ქალაქშია აშენებულია, მაგრამ ისინი არ აკმაყოფილებენ ტექნიკურ მდგომარეობას. 

დღეისათვის ვერც ერთი გამწმენდი ნაგებობა ვერ უზრუნველყოფს ბიოლოგიურ გაწმენდას. 

საქართველოს მდინარეებზე კი ასზე მეტი ჰესის აშენებას აპირებენ. არადა,  ნებისმიერი ჰიდროელექტროსადგური არის არა მწვანე ენერგიის წყარო, არამედ განადგურების ხარჯზე მიღებული ენერგიის წყარო.

ხელისუფლების წარმომადგენლები ირწმუნებიან, რომ სწორედ, ჰესების მშენებლობის წყალობით, დაძლევს საქართველო ეკონომიკრ კრიზისს. თუმცა ამას არ ეთანხმებიან გარემოსდამცველები. საქართველოში, დღეისათვის 35,204 ოჯახია რეგისტრირებული, რომლებიც ბუნებრივი სტიქიის საშიშროების ზონაში ცხოვრობენ, მათგან 11,000 ექვემდებარება უსაფრთხო ადგილას განსახლებას, ამას კი ემატება ჰესების მშენებლობით გამოწვეული სტიქიკური მოვლენების გააქტიურება და ამ მოსახლეობის უფრო მეტად საფრთხეში ჩაგდება.

ჯერ კიდევ, 2012 წელს ხელისუფლების წარმომადგენლები აცხადებდნენ, რომ საქართველოში, ჰესები უნდა აშენდეს, მათ შორის გიგანტური ჰესები, როგორიცაა ხუდონის ჰესი, ნენსკრას ჰესი, ნამახვანის ჰესების კასკადი, ჭოროხის ჰესების კასკადი, აჭარისწყლის ჰესების კასკადი,  დარიალჰესი. მათგან ორი უკანასკნელი აშენდა და გარემოს დამცველთა პროგნოზიც გამართლდა.

აშენდება თუ არა ეს 106 ჰესი მომავალი გვიჩვენებს. დღეს კი მოსახლეობა პასუხს მთავრობისგან ელოდება და მოლაპარაკების იმედს იტოვებენ. ამასობაში კი, მეზობელმა ქვეყანამ, სომხეთმა, გამოიჩინა გონიერება და აკრძალა ჰესების მშენებლობა.

დღეს კი, რაღაცნაირად სიმბოლურიცაა, რომ მდინარეების დაცვის საერთაშორისო დღეს, ქუთაისში რამდენიმე ათასიანი საპროტესტო აქცია მიმდინარეობს მდინარე რიონზე ნამახვანჰესის აშენების წინააღმდეგ გამართული.

ალბათ არავისთვისაა სიახლე, რომ საქართველოს რთული რელიეფის გამო, ხშირად უნდა მოველოდეთ სხვადასხვა სტიქიურ მოვლენას. ამის ფონზე, გარემოზე ზემოქმედების შეფასების გარეშე დაგეგმილი ასი ჰესის მშენებლობა ბუნებრივ კატასტროფამდე მიგვიყვანს. მეწყერი, ღვარცოფი, წყალდიდობა, ტყის მასივებისა და ლანდშაფტების განადგურება – ეს ჩვენი მომავალია, თუკი დავიწყებთ ბუნებასთან ჭიდილს და მისი რესურსის არაკეთილსინდისიერად გამოყენებას.

იმედია, ხალხის გონიერება გაიმარჯვებს და ჩვენ წილი სამშობლო განადგურების გზაზე არ დადგება.

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 14/03/2021 დუიმი კატეგორიის გარეშე