RSS

Daily Archives: 17/11/2020

უნდა მოვუფრთხილდეთ და მოვუაროთ იმ გარემოს სადაც ვცხოვრობთ

ია კვარაცხელია

გარემოს დაბინძურება, რაც არუნდა გასაკვირი იყოს 21-ე საუკუნეშიც მუდმივად განხილვად თემას წარმოადგენს. იგი ერთ-ერთია იმ პრობლემათა შორის, რომელსაც საქართველოში არასათანადო ყურადღება ექცევა. დაბინძურება გარემოსათვის ერთ-ერთი მთავარი საფრთხის შემცველია და ამ პრობლემის აქტუალურობა ქვეყნებში მუდამ იზრდება. დანაგვიანება ძალიან ცუდად მოქმედებს გარემოზე, იგი აბინძურებს ჰაერს, ნარჩენებიდან სუნისა და მავნე ნივთიერებების გამოყოფის შედეგად. ეს კი ფლორასა და ფაუნას უდიდესი საფრთხის წინაშე აყენებს. დაბინძურებულმა გარემომ შესაძლოა ხელი შეუწყოს უამრავი დაავადების წარმოშობას. 2015 წლის იანვრიდან საქართველოში სახელმწიფოს მიერ სანქციებია შემოღებული და გარემოს დაბინძურება კანონით დასჯადია. ჯარიმის ოდენობა  50 ლარიდან იწყება. ძაღლის ან სხვა შინაური ცხოველის მცირე ოდენობის ფეკალური მასით ტერიტორიის დაბინძურება ისჯება 50 ლარის ოდენობით. „ნარჩენების მართვის კოდექსი”-ს თანახმად, ჯარიმდებიან იმ ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლები და მგზავრებიც, რომლებიც ფანჯრიდან გადაყრიან სხვადასხვა სახის ნარჩენებს, არ აქვს მნიშვნელობა ეს იქნება კვების პროდუქტის ნარჩენები, სიგარეტის ნამწვი თუ სხვა, ჯარიმის ოდენობა გახლავთ 120 ლარი. საზოგადოებრივი ტრანსპორტის შემთხვევაში, ჯარიმდება სამართალდამრღვევი მგზავრი, კერძო ტრანსპორტის შემთხვევაში კი მძღოლი. 2კგ-მდე მუნიციპალური ნარჩენებით გარემოს დაბინძურების ჯარიმის ოდენობა 80 ლარს შეადგენს. იგივე ქმედება ჩადენილი შენობა-ნაგებობიდან კი 100 ლარს წარმოადგენს. 2კგ-ზე მეტი მუნიციპალური ნარჩენით გარემოს დაბინძურება-150 ლარით ჯარიმდება; იგივე ქმედება ჩადენილი შენობა-ნაგებობიდან-კი  500 ლარით. აღსანიშნია ის ფაქტი, რომ არსებული რეგულაციების თანდათან გამკაცრებაზე საუბარიც კი მიმდინარეობს.

არსებული რეგულაციები მოსახლეობის უმრავლესობსთვის მხოლოდ ქაღალდზეა დაწერილი. და კანონსაც იგნორირებასუკეთებს. „როდესაც გარშემო ვხედავ დანაგვიანებულ ტერიტორიებს, სადაც დიდად არც კანონი მოქმედებს და არც სანქციები, ვხვდები, რომ ელემენტარული საღეჭი რეზინის მიწაზე დაგდების გამო, არავინ დამაჯარიმებს, სწორედ ამიტომ არ ვთვლი თავს ვალდებულად სანაგვე ურნაში ჩავყარო წვრილმანი ნარჩენები,”- აღნიშნა 17 წლის აბიტურიენტმა გვანცა მაისურაძემ.  საყოფაცხოვრებო ნარჩენების დიდი რაოდენობა თბილისის მეტროსადგურებსა და დასასვენებელი სკვერების ტერიტორიებზეც გვხვდება.

„ყოველდღე ქუჩაში უამრავ ადამიანთან მიწევს ურთიერთობა, რადგან უკვე წლებია მეტროსადგურის წინ ყვავილებს ვყიდი. შესაბამისად ნებსით თუ უნებლიედ თითქმის ყველა გამვლელის ქცევას ვაკვირდები. გარემოს დაბინძურება ერთ-ერთი უდიდესი პრობლემაა. ადამიანს გათვითცნობიერებული უნდა ჰქონდეს ის, რომ გარემოზე ზრუნვა ჩვენი, თითოეული მოქალაქის ვალია და ეს რაც შეიძლება პატარა ასაკიდან უნდა ისწავლონ. შემიძლია თამამდ ვთქვა, რომ ჩემს ცხოვრებაში არასდროს უმნიშვნელო, რამითაც კი, თუნდაც ავტობუსის ბილეთითაც  კი არ დამიბინძურებია  გარემო,“ – აღნიშნა ყვავილების გამყიდველმა 60 წლის მაყვალა სანიკიძემ.

კაცობრიობის მიერ წარმოქმნილი ნარჩენების რაოდენობა, გარემოსათვის სერიოზულ საშიშროებას წარმოადგენს. გარემოს დამცველების დასკვნით, ჩვენ მიერ მოხმარებული პლასტმასის ნარჩენები ყოველწლიურად 1 მილიონი ზღვის ფრინველის, სელაპის, ვეშაპისა და სხვა ზღვის ძუძუმწოვრების დაღუპვის მიზეზი ხდება.

„ყოველდღიურად უამრავ უპასუხისმგებლო ადამიანს ვხვდები, რომელიც ვერ აცნობიერებს თუ რამდენად დიდი საფრთხის წინაშე აყენებს გარემოს დაბინძურების შედეგად. „მეეზოვე“ გახლავართ და უკვე წლებია ყოველდღე ძალიან ადრე ვდგები, შვილო, დაბინძურებული ქალაქი, რომ დავასუფთავო, რადგან მიმაჩნია, რომ გარემოზე ზრუნვა ჩემი პასუხისმგებლობაა, ისევე როგორც, ნებისმიერი ადამიანის, ვინც აქ ცხოვრობს. ამას უკვე წლებია ვაკეთებ და ამ ხნის განმავლობაში, უამრავი შეგნების ადამიანს შევხვდი. ჩემი გადმოსახედიდან მინდა აღვნიშნო, რომ ახალგაზრდები უფრო ჩართულები არიან, უფრო მეტად აინტერესებთ და აღელვებთ ეს თემა, რაც ძალიან მახარებს”, – აღნიშნა ასაკოვანმა მეეზოვემ ავთომ, რომელიც ყოველ დღე ასუფთავებს სხვების მიერ დაბინძურებულ ღრმა-ღელის მიმდებარე ტერიტორიას თბილისში.

გარემოზე ზრუნვა თითოეული ადამიანის პასუხისმგებლობაა, რაღა თქმა უნდა, ძალიან მნიშვნელოვანია ამ თემასთან დაკავშირებით მოსახლეობის აზრი.

„უამრავი ადამიანი ვერ იაზრებს, ან არასწორად აფასებს საკუთარი ქმედებით გარემოს დაბინძურების უარყოფით შედეგებს და მიაჩნიათ, რომ მათი ქცევა გავლენას არ ახდენს გარემოს მდგომარეობის შედეგზე. ადამიანებს სიზარმაცისა და დაუდევრობის გამო, დანაგვიანება ჩვევად ექცათ. ერთ-ერთი თანდართული პრობლემა საზოგადოებრივ ადგილებზე ზრუნვის პასუხისმგებლობის ნაკლებობაა. მიმაჩნია, რომ გარემოზე ზრუნვა თითოეული ადამიანის მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობაა, და ყველამ ჩვენს თავზე უნდა ავიღოთ ეს პასუხისმგებლობა,“ – გვეუბნება  27 წლის პედაგოგი, მარიამ ამირხანაშვილი.

„მიმაჩნია, რომ დაბინძურებულ გარემოზე თითოეული ადამიანი ვართ პასუხისმგებლები. ჩვენ უნდა მოვუფრთხილდეთ და მოვუაროთ იმ გარემოს, სადაც ვცხოვრობთ. მოხარული ვიქნები თუ ჩატარდება წამახალისებელი აქციები, იმისთვის რომ დასუფთავება და გარემოს დაცვა უფრო ჩაგვიჯდეს გონებაში, როგორც ზრდასრულ ისე მოზარდ თაობას. ასევე მთავრობამაც უნდა შეუწყოს ხელი ამ ყველაფერს და მიმაჩნია რომ თუ მკაცრად გაკონტროლდება უფრო ნაკლებად დაბინძურდება,“ – გვეუბნება მეოთხე კურსის სტუდენტი სალომე ჯიჯელავა.

საქართველოში, სულ 63 ნაგავსაყრელია, სადაც მხოლოდ ორია სანიტარული ნაგავსაყრელი, რომლებიც საერთაშორისო სტანდარტებს შეესაბამება. აგრეთვე ამათ გარდა უამრავი უკანონო ნაგავსაყრელი არსებობს, სადაც სტანდარტებზე საუბარიც კი ზედმეტია. საქართველოს მაღალმთიანი რეგიონების მოსახლეობა საყოფაცხოვრებო ნარჩენებს ხევებსა, ზოგჯერ მდინარეებშიც კი ყრის. ხშირად, რადგან ადამიანებისათვის არ არის ხელმისაწვდომი ნარჩენებისათვის განკუთვნილი მომსახურება და ობიექტები, ისინი საცხოვრებელი ადგილებიდან იშორებენ ნარჩენებს და მათთვის ხელმისაწვდომ ნებისმიერ ადგილას ყრიან, სწორედ ასე წარმოიქმნება სტიქიური ნარჩენები.

საყოფაცხოვრებო ნარჩენების წინააღმდეგ ბრძოლის უამრავი არასამთავრობო ორგანიზაცია არსებობს საქართველოში, ერთ-ერთი CENN არასამთავრობო რეგიონული ორგანიზაცია გახლავთ, რომელიც 1998 წლიდან  აქტიურად მუშაობს ადგილობრივ თემებთან და რეგიონის სახელმწიფოებთან განვითარების მწვანე მიმართულებების დანერგვის მიზნით. არსებული ორგანიზაცია ეხმარება საზოგადოებრივ და კერძო სექტორს, მთავრობასა და ადგილობრივ თემებს მათ წინაშე არსებული გარემოსდაცვითი პრობლემების თანამედროვე და ეფექტიანი გზებით მოგვარებაში, წარმატებული და კონკურენტუნარიანი გარემოსდაცვითი სოციალური აქტივობების განხორციელებასა და რესურსების ეფექტიან მართვაში.

„მე წარმოვადგენ ა/ო სენს/http://cenn.org, რომელიც 2014 წლიდან 2020 მარტის პერიოდში, USAID-ის ფინანსური მხარდაჭერით, აქტიურად მუშაობდა ნარჩენების მართვის საკითხებზე  ქ. თბილისში, აჭარაში, კახეთში და შიდა ქართლში. პროექტი მიზნად ისახავდა ნარჩენების მდგრადი მართვის პრინციპების დანერგვის ხელშეწყობას ქვეყანაში, როგორც საკანონმდებლო დონეზე შესაბამისი პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების, ისე კერძო სექტორსა და საზოგადოებთან აქტიური მუშაობით. საკანონმდებლო დონეზე შესაბამისი პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების პროცესში პროექტი მჭიდროდ თანამშრომლობდა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთან, დაეხმარა სამინისტროს რიგი საკანონმდებლო აქტების მომზადებაში, რომლებიც ასოცირების ხელშეკრულებით, ნარჩენების მართვის ეროვნული სტრატეგიითა და სამოქმედო გეგმით იყო გაწერილი. დავეხმარეთ სამიზნე რეგიონების მუნიციპალიტეტებს ნარჩენების მართვის  მუნიციპალური გეგმების შემუშავებაში და ასევე, გვქონდა მიმართული აქტივობები ამ გეგმების განსახორციელებლად (საუბარია შესაბამის ტრენინგებზე, არალეგალური ნაგავსაყრელების დახურვაზე და ა.შ.). აქტიურად ვმუშაობდით საზოგადოებასთან სხვადასხვა კამპანიებისა და მედია დაფარვის გზით, გვქონდა საინტერესო კამპანიები სკოლებში და ა.შ. საკმაოდ მრავალფეროვანი იყო იმ აქტივობების ჩამონათვალი, რომლებიც პროექტმა განახორციელა.მათ შორის აღსანიშნავია, ალბათ ასევე მუშაობა ნარჩენების გადამმუშავებლ კერძო სექტორთან, საუბარია სხვდასხვა ტიპის ტექნიკურ დახმარებაზე, რომელიც გაეწია კომპანიებს, ასევე, გვქონდა საგრანტო კომპონენტი, რომელიც ფარგლებში გადამამუშავებულ კომპანიებს გადავეცით თანამედროვე მოწყობილობები საწარმოო ხაზის გაუმჯობესების და გადამუშავების სიმძლავრეების გაუმჯობესების მიზნით. ჩამოყალიბდა ნარჩენების გადამამუშავებელი საწარმოების ასოციაცია, რომელიც სექტორის ინტერესების ლობირებას ახდენს სხვადასხვა დონეზე. და ასევე, ერთ-ერთი მნიშნველოვანი მიღწევა იყო ქ. თბილისში და აჭარაში სეპარირებული ნარჩენების შეგროვების ობიექტების/სტენდების შექმნა, სადაც მოსახლეობას აქვს შესაძლებლობა მიიტანოს დახარისხებული ქაღალდის, პლასტმასას, მეტალისა და შუშის ნარჩენები, მათი შემდგომში გადამუშავების მიზნით. 2020 წლის აგვისტომდე ამ სტენდებს ემსახურებოდა კერძო კომპანია შპს სუფთა სამყარო, რომელსაც გაქონდა ნარჩენები, ახდენდა მათ შედმეგ დახარისხებას და აწვდიდა შეგროვებულ ნარჩენებს გადამამუშავებელ კომპანიებს ან საქართველოში ან ქვეყნის გარეთ, ფასიდან ან ბაზარზე არსებული სიტუაციიდან გამომდინარე.  ამ ეტაპზე ქ. თბილისში  არსებული სტენდები მართვისთვის გადაეცა შპს თბილსერვისს, ძალიან კომპლექსური და მასშტაბური პროექტი იყო. გარემოს საყოფაცხოვრებო ნარჩენებით დაბინძურება საკმაოდ გლობალური პრობლემაა, რომელიც საჭიროებს დაუყოვნებლივ და ეფექტიან რეაგირებას და ქმედებებს. აუცილებელია აქტივობების დაგეგმვა და  განხორციელება, როგორც პოლიტიკის დონეზე, შესაბამისი საკანონმდებლო დოკუმენტების შემუშავება, ისე აქტიური მუშაობა ამ დოკუმენტების მოთხოვნების და პრიორიტეტების გასატარებლად. ძალიან მნიშვნელოვანია ამ პროცესში კერძო სექტორის და განსაკუთრებით, მწარმოებლების ჩართვა, რადგან წარმოების როგორც პროცესის, ისე პროდუქციის ტიპის, მისი შეფუთვის კუთხით აქტიური ნაბიჯებია გადასადგმელი, რომ ნაკლები ნარჩენის გენერირება ხდებოდეს როგორც წარმოების პროცესში, ისე პოსტ მოხმარების ეტაპზე. ცირკულარული ეკონომიკის პრინციპების დანერგვა და განხორციელება ეკონომიკაში, საზოგადოების განათლებასთან ერთად აღნიშნულ საკითხზე ვფიქრობ მნიშნველოვანი გამოსავალია ამ პრობლემასთან საბრძოლველად, რომელიც უარყოფითად აისახება, როგორც გარემოზე, ისე ადამიანის ჯანმრთელობაზე. არსებული პრობლემის აღმოსაფხვრელად შესაბამისი საკანონმდებლო ბაზის შემუშავება მნიშნველოვანია, მის აღსრულებასთან ერთად და ასევე, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, შესაბამისი ქცევითი ცვლილებების დანერგვის ხელშეწყობა. მნიშნველოვანია შესაბამისი საკანონმდებლო ბაზის მოთხოვნების აღსრულებაზე მკაცრი მონიტორინგი და როგორც ადრე აღვნიშნე, კერძო სექტორთან მუშაობა, რათა მოხდეს როგორც წარმოების ციკლის ცვლილება, ფიქრის დაწყება მაინც, და გადამუშავების ხელშეწყობა. მინდა აღვნიშნო, რომ დღეს, საქართველოში, ბევრად უკეთესო მდგომარეობაა, ვიდრე იყო მაგალითად 2014 წელს, თუმცა კიდევ ბევრია გასაკეთებელი, რაც მთავარია საზოგადოებაში ჩნდება მოთხოვნა სუფთა გარემოზე, ადამიანებმა აქტიური ფიქრი დაიწყეს როგორ შეამცირონ ნარჩენები,”- აღნიშნა არასამთავრობო რეგიონული ორგანიზაციის CENN-ის წარმომადგენელმა, ნანა თევზაძემ.

მეცნიერთა გათვლებით, 2050 წლისათვის ოკეანეებში თევზე მეტი პლასტმასი იქნება. მოსალოდნელი რეალობის თავიდან ასაცილებლად კი საჭიროა თითოეული ადამიანის ჩართულობა და საკუთარ თავზე პასუხისმგებლობის აღება.

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on 17/11/2020 დუიმი კატეგორიის გარეშე