ეკოფაქტი

ფუტკრის დაცვის საერთაშორისო დღე 2008 წლიდან მთელ მსოფლიოში აღნიშნება. ამ დღეს მესამე წელია საქართველოც აღნიშნავს. ამ დღის მიზანია მსოფლიო ყურადღების მიპყრობა ფუტკრის მასობრივ გაუჩინერაბაზე. შეგახსენებთ, რომ მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ფუტკრების 20-80%-მდე გაუჩინარდა.

ფუტკარი ეკოლოგიური სისტემის უმნიშვნელოვანესი რგოლია – მცენარეების 80%-ის დამტვერავი. მათ შორის დიდი ნაწილი სასოფლო-სამურნეო ნარგავებზე, ხილზე, კენკრაზე და ბოსტნეულზე მოდის.

ეკოლოგიური სისტემიდან ამ რგოლის ამოვარდნა, კაცობრიობას კატასტროფის წინაშე აყენებს.

ფუტკრის კოლაბსის შესაჩერებლად კომპანია “ტენტორიუმისა” და გერმანელი მეცნიერების ინიციატივით შეიქმნა ფუტკრის დაცვის საერთაშორისო ფონდი, რომელშიც გაერთიანდნენ ცნობილი ადამიანები (სოფი ლორენი, რობერტინო ლორეტი, ლუკ ბესონი და სხ.). ფონდის ძირითადი მიზანია შეისწავლოს ფუტკრის გაუჩინარების მიზეზები, გაავცერლოს ინფომაცია მთელი მსოფლიოს მასშტაბით და ჩაატაროს თავიდან ასაცილებლი ღონისძიებები.

საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 175-ე ბრძანებით, ნადირობას დაქვემდებარებულ ცხოველთა სახეობები დამტკიცდა. ნადირობას დაქვემდებარებული ცხოველებია: ნუტრია; კურდღელი; მაჩვი; ტყის კვერნა; ქვის კვერნა; მგელი; ტურა; მელა; ენოტისებური ძაღლი; ტყის კატა; გარეული ღორი; შველი და ენოტი.

ამავე ბრძანებით განისაზღვრა, რომ მურა დათვის, ირმის, დასავლეთ კავკასიური ჯიხვისა და დაღესტანური ჯიხვის გარემოდან ამოღება განხორციელდეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში და წესით.

ნადირობას დაქვემდებარებულ ცხოველთა სამყაროს ობიექტის მოპოვების დოკუმენტს ბუნებრივი რესურსების სააგენტო გასცემს.
ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის ბრძანება უკვე ძალაშია.

გამოცემა Wise-Travel-ი საქართველოს ტურიზმის მხრივ „დაუფასებელ” ქვეყანათა რიცხვში ასახელებს. გამოცემის მიხედვით, მხოლოდ მოგზაურთა მცირე ნაწილი ფიქრობს კავკასიის – საქართველოს, აზერბაიჯანის, სომხეთის მონახულებას, მაშინ როდესაც ეს ქვეყნები ტურისტებს ათასწლოვანი ცივილიზაციის არქიტექტურული ძეგლებით და ზღაპრული მთის პეიზაჟებით „ატყვევებს”.

რეიტინგის ავტორები აცხადებენ, რომ კავკასიის ქვეყნებმა შესძლეს ათასწლეულების განმავლობაში შეენარჩუნებინათ უნიკალური „სული”, მიუხედავად იმისა, რომ არაერთ დამპყრობელი შეეცადა ამ ქვეყნების აოხრებას.

გამოცემა აღნიშნავს, რომ საქართველო გამოირჩევა თავისი სტუმართმოყვარეობით.

„მიუხედავად მრავალი ისტორიული და პოლიტიკური სიძნელეებისა, რაც ჯერ კიდევ არსებობს რეგიონში, უცხოელები რომლებიც კავკასიის ქვეყნებს ესტუმრებიან მუდამ იგრძნობენ თავს უსაფრთხოდ”,- წერს გამოცემა.

საინტერესოა, რის გამო ხდება მეწყერი? კომუნისტების დროს არსებობდა საკმაოდ ძლიერი გეოლოგიის სამსახური სადაც უამრავი სპეციალისტი მუშაობდა, რომელთა უმთავრესი ფუნქცია სწორად მთიანი რეგიონების კონტროლი იყო, ის ადამიანები რომლებიც განსაზღვრავენ ქვეყანაში თუ სადაა მოსალოდნელი მეწყერი, აღარ არსებობენ. მთელი საქართველოს მთიანეთი მეწყერ-საშიშია, საჭიროა ჯებირების გაკეთება, საჭიროა მთიან ზოლებში ხე ტყის არსებობა.

ბუნებრივი კატასტროფები ქვეყანას წელიწადში მინიმუმ 150-ით მლნ აზარალებს უახლოეს პერიოდში, შესაძლოა, ეკომიგრანტთა რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდოს.

რთული რელიეფის გამო საქართველოსთვის წყალდიდობები და ღვარცოფები უკვე წლებია, ჩვეულებრივ მოვლენად იქცა.

ამ ყველაფერს ისიც ემატება, რომ ქვეყანაში მდინარეების დიდ ნაწილზე ნაპირსამაგრი სამუშაოები წლების განმავლობაში არ ჩატარებულა, რაც ჩატარდა, საკმაოდ მცირეა.

შედეგად, ქვეყნის ყველა რეგიონი საკმაოდ სერიოზული საფრთხის წინაშეა და თუ მთავრობამ ამ პრობლემის მოგვარებაზე არ იზრუნა.

ბოლო 35 წლის განმავლობაში საქართველოში ბუნებრივი კატასტროფების მსხვერპლთა რიცხვმა 600-ს გადააჭარბა, 1987 წლიდან კი 400-ს მიაღწია.

ამავე პერიოდში სტიქიის მაღალი საშიშროების ზონიდან ეკომიგრანტების სტატუსით 50-ათასამდე ოჯახი გაიყვანეს, რასაც ათეულობით ისტორიული სოფლის დაცარიელება მოჰყვა.
პროცესების ფონური განვითარების პირობებში ქვეყნის ეკონომიკური ზარალი წელიწადში 100-150 მილიონი დოლარის ფარგლებში მერყეობს. მათი ექსტრემალური გააქტიურების დროს კი ზარალი ასეული მილიონობით განისაზღვრება.

აღსანიშნავია, რომ სტიქიური პროცესების ახალი აფეთქება 2001-წლიდან დაიწყო.

2003-05 წლებში პროცესმა ექსტრემალური ხასიათი მიიღო და მეტ-ნაკლები ინტენსივობით ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე გავრცელდა.

მდგომარეობა უკიდურესად გამწვავდა სვანეთის, რაჭა-ლეჩხუმის, მთიულეთის, აჭარის, კახეთის მთიან რეგიონებში და კატასტროფული ხასიათიც მიიღო. პროცესების გააქტიურებას ადგილი ჰქონდა მესხეთისა და გურიის რეგიონებში, სამეგრელოსა და იმერეთის მთისწინეთში. გეოლოგიის საშიშროების საშუალო რისკის არეალში მოექცა შიდა და ქვემო ქართლის ტერიტორიებიც.

გეოლოგიური საშიშროების მაღალი რისკის არეში მოექცა 787 დასახლებული პუნქტი, შემოწმდა 11 000 მოსახლე, სხვადასხვა ხარისხით დაზიანებული აღმოჩნდა 6 432 საცხოვრებელი სახლი. ღვარცოფებით მოისილა, დაიმეწყრა, მდინარეებით გაირეცხა და დაიტბორა 12 515 ჰა-ზე მეტი სასოფლო-სამეურნეო მიწები. საშიშროების ქვეშ აღმოჩნდა ტარსნკავკასიის გაზსადენი. მეწყრები განვითარდა ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობმაგისტრალის ცალკეულ უბნებზე.

საქართველოს ტერიტორიაზე 2006 წლისათვის დაფიქსირებულია 53 000-მდე მეწყრული სხეული, რომელთა საერთო ფართობი 1,5 მლნ ჰა-ს აღემატება. მათი 70% ურბანიზებული ტერიტორიების, სასოფლო-სამეურნეო მიწების და საინჟინრო ობიექტების სივრცეშია. დაზიანებულია დიდი წყალსაცავების ნაპირების 25 და საავტომობილო გზების 30%. ამ პროცესების უშუალო საშიშროების არეალშია 3 000-მდე დასახლებული პუნქტი, დაახლოებით, 400 ათასი ოჯახით (2 მილიონამდე ადამიანი).

საფრთხე ყველგანაა. აჭარა, სამეგრელო, რაჭა-ლეჩხუმი, ზემო სვანეთი, მთიულეთი, კახეთი, ქართლი – საქართველოს ყველა რეგიონი მეწყერსაშიშ ზონაშია და თუ პროცესების პრევენცია არ მოხდა, ცხადია, რომ უახლოეს წლებში შედეგი კატასტროფული იქნება. ეს საფრთხე უკლებლივ ყველა რეგიონს ემუქრება.

მოკლედ, როგორც აქედან ჩანს, საქმე მთლად კარგად არ გვაქვს და თუ ხელისუფლებამ ამ მიმართულებით პრევენციული ღონისძიებები არ გაატარა, გამორიცხული არ არის, რომ ქვეყანაში ეკომიგრანტების რაოდენობა ოკუპირებულ ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირების საერთო რაოდენობას გაუტოლდეს.

მანო ტოგონიძე

http://www.epn.ge

 

This slideshow requires JavaScript.

გუშინ ღამეს მოვარდნილმა ძლიერმა წვიმამ რიკოთის უღელტეხილი და მიმდებარე სოფლები დააზარალა.
რიკოთის უღეტეხილთან გზა მთლიანად პარალიზებულია, ადიდებულმა წყალმა და ძლიერმა წვიმამ ტყის ნაწილი წამოიღო და ამ მონაკვეთზე მოძრავი ყველა ავტომანქანა და სამარშრუტო ტაქსი ქვეშ მოიყოლა.
აქ არსებული გზები შუაზეა გაყოფილი, რის გამოც სამაშველო სამსახურების მუშაობა ფერხდება.ადგილზე მთელი ღამე მუშაობდნენ სამაშველო სამსახურები და მანქანებში ჩარჩენილი ხახლის გამოყვნაა რამდენიმე საათში შეძლეს.
არის მსხვერპლი. ჟერ-ჯერობით მსხვერპლის დაზუსტება ვერ ხერხდება. სამაშველო სამსახურის წარმომდგენლები დაკარგულებს ეძებენ.
გაწმენდითი სამუშაოები  გრძელდება.  მაცხოვრებელები  ცდილობენ შემოვლითი გზით დატოვონ ტერიტორია.მთლიანად დატბორილია  სურამი და მის ირგვლივ მდებარე სოფლები, ხაშურის ნაწილი, სოფელი ხევი.
უღელტეხილის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული ყველა რესტორანი და მაღაზია  წყალმა წაიღო.
როგორც ადგილზე მომუშავე სამსახურები აცხადებენ, რამდენიმე საათში უღელტეხილზე მოძრაობა ცალხრივად აღსდგება, რათა სატვირთო ამქანებმა გავლა შეძლონ.
მიწაშია ჩაფლული ავტობუსი, რომელსაც ბულგარეთში ახალგაზრდა მოცეკვავეების 62 კაციანი ჯგუფი გადაჰყავდა. ბავშვები ავტობუსიდან უვნებლად გადმოიყვანეს.
მგზავრებს შორის ლტოლვილთა და განსახლების მინისტრი კობა სუბელიანიც იყო.  სრულად გაწმენდითი სამუშაოები სავარაუდოდ სამ დღეს გასტანს, შემდეგ კი სარეაბილიტაციო სამუშაოები დაიწყება.გეოლოგები იმ მდინარის სათავეს ეძებენ, რომელიც წუხელ ღამით გაჩნდა. რიკოთის უღელტეხილზე პრემიერ-მინისტრ ნიკა გილაურს ელოდებიან. მანამდე კი რიკოთის უღელტეხილის გამო საგანგებო სამთავრობო თათბირი გაიმართა. თათბირზე რეგიონალური განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრმა რამაზ ნიკოლაიშვილმა სტიქიის შედეგად რეგიონში შექმნილი ვითარება გეოლოგებსა და ურბანისტებთან ერთად შეაფასა. მისი თქმით, ყველა საჭირო სამსახური ამ რეგიონშია მობილიზებული და უკვე შეიქმნა სპეციალური კომისია, რომელიც ზარალს დაითვლის.

ხათუნა გრიგალაშვილი “ექსპრესნიუსი” სტიქიის ზონიდან

 

This slideshow requires JavaScript.

პრეს-ტურში, რომელიც ბელორუსიაში ჩატარდა და რამოდენიმე ქვეყნის ჟურნალისტები იღედნენ მონაწილეობას (მათ შორის საქართველო, სომხეთი, აზერბაიჯანი, მოლდოვეთი, რუსეთი, უკრაინა და თავად ბელორუსია) ეძღვნებოდა ბუნების დაცვას და ტყის რესურსების მოხმარებას.
მსოფლიო ბანკისა და საერთაშორისო ორგანიზაცია FLEG-ის ინიციატივით ჩატარებულმა პრეს-ტურმა მართლაც რომ წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა.
თვითმფრინავი ვიდრე მინსკის თავზე დაფრინავდა, ჯერ კიდევ მაშინ გავვოცდით მოწესრიგებული და მოვლილი ტყეების დანახვაზე, თუმცა ეს გაოცება მაშინაც არ გახუნებულა, როცა ბელორუსიის ტყეები ფეხით მოვიარეთ და საკუთარი თვალით ვიხილეთ, როგორ უვლიან ბელორუსები ტყეებს და ბუნებას. ბევრი რომ არ გავაგრძელოთ, საპიკნიკო, ადგილებზე ისეთი სისუფთავე იყო, ნამდვილად ვინანე ბელორუსი რომ არ ვიყავი. მათ ქართველებისგან განსხვავებით, მართლა შეგნებული აქვს, რომ “ტყე შეუნახე შვილებსა…”, მხოლოდ ანდაზა არაა. რამდენიმე კვირის წინ, ტორნადოსგან განადგურებულ ტყეებს მთელი ბელორუსია მისტიროდა და ქუდზე კაცი გამოვიდა, სტიქიასთან საბრძოლველად.
“ყველა ბელორუსი თავს ვალდებულად თვლის, რომ ამ დროს ერთად დადგეს,” – გვეუბნებიან ადგილობრივები და კითხვას გვიბრუნებენ, _ რა თქვენს ქვეყანაში ასე არ ხდება?”
“კი, ჩვენს ქვეყანაშიც ასეა,” – ვუდასტურებ და თვალს ვარიდებ…
ბელორუსიის ტყის მეურნეობის მინისტრმა მიხეილ ამელიანოვიჩევმა ჟურნალისტებთან და მსოფლიო ბანკის წარმომადგენელ ივან ველევთან შეხვედრისას ბევრი ისაუბრა ბელორუსიის ტყეებსა და მის მოვლა-პატრონობაზე. პრობლემები მათაც აქვთ, მაგრამ აშკარად იმდენი არა, რამდენიც ჩვენ. მარტო ის რად ღირს, რომ ბელორუსიის ტყეები ვიდეოთვალით კონტროლდება და ხანძრის ან სხვა სტიქიური უბედურების შემთხვევაში დროულად, რამდენიმე წუთში შეუძლიათ რეაგირება და სტიქიური უბედურების ლოკალიზება.
ბელორუსული გირჩების გადამამუშავებელ ლაბორატორიაში სეზონურად მუშავდება გირჩები, გამოყავთ თესლები, სათბურში უამრავ ნაძვს ზრდიან, რომლებიც მერე საექსპორტოდ ევროპაში გააქვთ.
რამდენიმე მეურნეობა მუშაობს სხვადასხვა ხის ნერგების გაზრდაზე. ამასწინათ, რუსეთში უდიდესი ხანძრის შედეგად განაგდურებული ტყის აღსადგენად, რამდენიმე ათასი არყის ხის ნერგი, სწორედ ბელორუსიის მეურნეობებიდან წაიღეს.
დაავადებულ ხეებს კი, უნიკალური მანქანებით ამუშავებენ, ეს მანქანები ხეს კიდეც ჭრის, ტოტებისგან ასუფთავებს და ნაჭრებადაც ანაწილებს. მოგვიანებით ამ პროცესს თავადაც ვადევნეთ თვალი ერთ-ერთ უბანზე.
მუდმივად მიდის მუშაობა ტყის განახლებაზეც.
ქართულმა მხარემ მინისტრს მოკრძალებით ჰკითხა: – ადგილობრივი მოსახლეობა ტყიდან ხილ-კენკრის, სოკოსა და ფიჩხის გამოტანისთვის რამდენს უხდის სახელმწიფოსო…
პასუხი ერთგვაროვანი იყო: ტყე ხალხისაა და არავის აქვს უფლება ტყის ნობათზე თანხა გადაახდევინოსო. მოგვიანებით, ეს ადგილობრივი ბელოსუსების გაფართოებულმა თვალებმაც დაგვიდასტურეს, როცა იგივე კითხვა გავუმეორეთ…
როგორც აღმოჩნდა, იქ, ადგილობრივებს კი არა, მეც კი შემიძლია ტყიდან რამდენიმე კუბური მეტრის გამოტანა, თანაც ისე, რომ არავინ მომთხოვს პირადობის მოწმობასაც კი. (ეს იმ შემთხვევაში, თუ, რამდენიმე ათასი კუბური მეტრის გაზიდვას არ დავაპირებ)
ბელორუსების აზრით, ტყის რესურსების მოხმარება ყველა ბელორუსს შეუძლია, რადგან ყველას აქვს შეგნებული, რომ იმაზე მეტი არ უნდა გამოიყენოს, ვიდრე სჭირდება. სოფლებში კი, დღემდე აშენებენ პატარა ხის, კოხტა სახლებს.
ასე თავჩაღუნულსა და გაწითლებულს მომიწია რამოდენიმე დღე იქ სიარულმა, რადგან კონტრკითხვებზე პასუხის გაცემა ნამდვილად მრცხვენოდა.
პრეს-ტურის დამაგვირგვინებელი აკორდი, მართლაც რომ სიურპრიზი იყო, იქ ბელორუსიაში, სამშობლოდან რამდენიმე ათეული კილომეტრით დაშორებულებს ერთ-ერთ სატყეოს ტერიტორიაზე, კერძოდ, კი ბერეზინსკის რაიონში მდებარე სატყეო მეურნეობაში, ჩვენ ქართველმა ჟურნალისტებმა, საქართველოს სახელით ნაძვები დავრგეთ.
ეხლა იქ, შორეულ ბელორუსიაში, რამოდენიმე ხე იშრიალებს, რომლებსაც გვერდს წარწერა უმშევენებს “გრუზია”.

ბელორუსია… მოვლილი ტყეები, მოვლილი ქუჩები…

დრო რომ მქონდეს, ალბათ ძალიან ბევრს ვილაპარაკებდი, ერთი კი მინდა ვთქვა,  იქ კენკრის და სოკოს მოკრეფისთვის არავის სჯიან, ფიქრობენ, რომ ტყე ხალხისაა და მთ უნდათ კენკრას მოკრიფავენ, უნდათ, სოკოს, უნდათ ფიჩხს მოიგდებენ ზურგზე და ა.შ. თუმცა ბუნებას და ტყეს, ჯერ არ შემხვედრია რომელიმე ქვეყანა ასე უვლიდეს და ელოლიავებოდეს… დრო თუ გამომიჩნდა აუცილებლად გრძლად მოვყვები ამ ამბებს… 🙂

კიდევ 🙂

This slideshow requires JavaScript.

“ფუკუშიმა 1”-ის ატომურ სადგურზე რადიაციულმა დონემ რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია. ამ დროისთვის ატომური ელექტროსადგურის პირველ რეაქტორზე რადიაციის მაჩვენებლი ამ ეტაპზე 4 ათას მილიზივერტს აღწევს.

ამასთან ცნობილია, რომ იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე 4, 5 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა. მიწისქვეშა ბიძგების ეპიცენტრი “ფუკუშიმას” პრეფექტურაში დაფიქსირდა.

ცნობისთვის, ნგრევისა და გარდაცვლილთა შესახებ ინფორმაცია ამ დრომდე არ გავრცელებულა.

იაპონიაში მიწისძვრა და ცუნამის შედეგად გარდაცვლილთა შესახებ ოფიციალური მონაცემები გაიზარდა.

იაპონიის ეროვნული პოლიციის ინფორმაციით, სტიქიის შედეგად გარდაცვლილთა ოფიციალურმა რიცხვმა 14 ათას 704 ადამიანს მიაღწია.

მათი ინფორმაციით, ყველაზე ბევრი ადამიანი მიიგაის პრეფექტურაში (8 842 ადამიანი), ასევე ივატეში (4 302) და ფუკუსიმას პრეფექტურაშია (1 496) გარდაცვლილი.

1-ელი მაისის მონაცემებით უგზო უკოდ დაკარგულად 10 969 ადამიანი ითვლება, ხოლო მიწისძვრის დროს 5 278 ადამიანი დაშავდა.

შეგახსენებთ, რომ იაპონიაში 11 მარტს 9 ბალიანი მიწისძვრა მოხდა, რომელმაც ცუნამი გამოიწვია.

ატომური ელექტროსადგური “ფუკუშიმა-1”-ის 20 კილომეტრის რადიუსში ტერიტორია აკრძალულ ზონად გამოცხადდა.

ამის შესახებ იაპონიის პრემიერმა ნაოტო კანმა განაცხადა.

მთავარობის განკარგულების თანახმად, ამ ზონაში ყოფნა ამიერიდან არაკანონიერი იქნება და აკრძალვის დარღვევისთვის სანქციები დაწესდება.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ ტერიტორიიდან მანამდე 80 ათასამდე ადამიანი გაიყვანეს, საშიშ ზონაში დღემდე ცხოვრობს ხალხი.

იაპონიის ხელისუფლება ევაკუირებულ მოქალაქეებს დატოვებული სახლებიდან ყველა საჭირო ნივთის წაღების უფლებას რთავს.

ფუკუშიმის რეაქტორზე მომხდარი ავარიის გამო, რადიაციით ოკეანის წყალი 15 კილომეტრის დაშორებითაც დაბინძურდა.

სპეციალისტებმა დაადგინეს, რომ ოკეანის წყალში რადიოაქტიული ნივთიერებების შემცველობა დაშვებულ ნორმას 5-ჯერ აღემატება.

თუმცა იაპონიის ბირთვული უსაფრთხოების სააგენტო განცხადებით,
დაბინძურებული სითხე ელექტროსადგურის ტექნიკურ ზონას არ გაცდება, რადგან ოკეანეში დამცავი ღობეებია დამონტაჟებული.

http://www.epn.ge