RSS

გორის ციხიდან სტალინის მუზეუმამდე

07 დეკ

goris cixe 002ოლიკო ცისკარიშვილი

ქალაქი გორი მდებარეობს ქართლის გულში. ძველთაგანვე აქ თავს იყრიდა არა მარტო დასავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან, არამედ ჩრდილოეთიდან დიდ და პატარა ლიახვზე, მდინარე მეჯუდაზე გამავალი გზები და სამხრეთიდან, ტანას ხეობით მომავალი გზა. გორის მიდამოები მცირედაა გაშლილი, მაგრამ თვით ციხესა და ქალაქს საფუძველი სწორედ იმ კლდოვან გორაკზე ჩაეყარა, რომელიც ტაფობის შუაზეა აღმარული. აქედან კარგად ჩანდა შორიდან მომავალი გზები და მტერი ძნელად თუ მოეპარებოდა მას. გორის ციხე მნიშვნელოვან სტრატეგიულ სიმაგრეს წარმოადგენდა. მისი დაუფლება ნიშნავდა პოლიტიკურ ბატონობას მთელ შიდა ქართლზე.

gorijvari 001 - Copy goris cixe - Copy goris cixe 001 - Copy goris cixe 003 - Copy goris cixe 004 - Copy goris cixe 005 - Copy goris cixe 006 - Copy goris cixe 007 - Copy goris cixe 008 - Copy goris cixe 009 - Copy goris cixe 010 - Copy goris cixe 011 - Copy goris cixe 012 - Copy goris ekelesia 003 - Copy goris ekelsia 004 - Copy goris eklesia 001 - Copy goris eklesia 002 - Copy goris eklesia 005 - Copy goris eklesia 006 - Copy goris eklesia 007 - Copy goris eklesia 008 - Copy goris eklesia 009  - Copy goris eklesia 010 - Copy sralini 010 - Copy stalini 001 - Copy stalini 002 - Copy stalini 003 - Copy stalini 004 - Copy stalini 005 - Copy stalini 006 - Copy stalini 007 - Copy stalini 008 - Copy stalini 009 - Copy stalini 011 - Copy stalini 012 - Copy stalini 013 - Copy stalini 014 - Copy stalini 015 - Copy stalini 016 - Copy stalini 017 stalini 018 stalini 019 stalini 020გორის ციხის ნანგრევებზე სხვადასხვა დროის მრავალი ფენა გაირჩევა, მაგრამ თვით ძველი ქალაქის კვალი თითქმის მთლად წაშლილა ახალი განაშენიანებით.

ციხის კედლები გორაკის რელიეფს მიჰყვება, რის გამოც მას უსწორო ფორმა აქვს. გეგმა დაგრძელებულია აღმოსავლეთ-დასავლეთის ღერძზე. მდინარე ლიახვი, რომელიც ახლა კარგა მოშორებით მიედინება, წინათ გორაკს აღმოსავლეთის მხარეს ჩაუდიოდა, სწორედ ეს ბუნებრივად ხელსაყრელი მომენტი მარჯვედ გამოუყენებიათ მშენებლებს და სიმაგრის კედლები მდინარემდე ჩამოუყვანიათ. ასეა ნაჩვენბი გორის ციხე იტალიელი მისიონერის ქრისტეფორე კასტელის მიერ 1633 წელს შესრულებულ ნახატზე.

უკეთაა შენახული დასავლეთის ფერდობზე მდებარე ნაწილი, რომელსაც, ადგილობრივ, ,,ცხრაკარას“ ეძახიან ისიც დაზიანებულია, უკანასკნელმა მიწისძვრამ განსაკუორებით დააზიანა გორაკის თხემზე მდებარე კედლები;  ზედა ნაწილი არსად არაა შერჩენილი. ,,ცხრაკარას“ კედლები მდინარისკენ ეშვება და იქ ნახევარწრედ ერთდება. მათი სიგანე 12-13 მეტრია და ექვსი განივი კედლითაა გადაღობილი. ამ ცალკეული მონაკვეთების ურთიერთკავშირი ხდება თითქმის ჯვარედინად განლაგებული გასასვლელებით. ასეთი სისტემის კედლების გადალახვა მტრისათვის საკმაოდ ძნელი იქნებოდა.  ,,ცხრაკარას“,  გარდა იმისა, რომ თავდაცვისათვის მოხერხებული მდებარეობა ჰქონდა, სხვა მნიშვნელოვანი ფუნქციაც ენიჭებოდა: ციხის წყლით მომარაგება. ციხის ბოლოდან მდინარეზე ჩადიოდა გვირაბი. საჭიროების მიხედვით წყალს ინახავდნენ აგრეთვე ,,ცხრაკარას“ უკანასკნელ მონაკვეთში მდებარე აუზში და ზემოთ, ციტადელის შუაში მოწყობილ წყალსაცავში.ისტორიულ წყაროებში გორი პირველად VII საუკუნის პირველი ნახევრის ამბებთან დაკავშირებით იხსენიება. როგორც გადმოცემა მოწმობს, სტეფანოზ ერისმთავრის შვილმა, არჩილმა, მემკვიდრეობით მიღებული განძის ნაწილი გორში დაფლა. ისტორიკოს ჯუანშერის მიხედვით ამ სამალავს ,,ტონთიო“ ეწოდებოდა, რაც ,,ოქროს მთას“ ნიშნავს.

ზოგიერთი ისტორიული წყარო ქალაქ გორის დაარსებას დავით აღმაშენებელს მიაწერს, რაც XII საუკუსის დამდეგს უნდა მომხდარიყო. ქალაქ გორზე შედარებით მეტი ცნობები მოგვეპოვება XIII საუკუნის ბოლოდან. მონღოლებთან ბრძოლით დასუსტებულ საქართველოს კავკასიის მთების გაღმა ბინადარი ოსებიც გაუთამამდნენ, შემოესივნენ და გორი აიღეს. მიუხედავად იმისა, რომ ქართვლებმა არა ერთხელ შეუტიეს, მონღოლთა დახმარებით ოსები კარგა ხნით დამკვიდრდნენ გორში. მათი განდევნა გიორგი ბრწყინვალემ შესძლო XIV საუკუნის 20-იან წლებში. ამ ძლიერი ციხე-ქალაქის აღება მხოლოდ სამი წლის ალყის შემდეგ მოხერხდა.

სხვადასხვა ცნობით, XVIII საუკუნის საქართველოში გორი მეორე ქალაქი იყო თბილისის შემდე და როგორც ფეოდალურ ქალაქს, საკუთარი ციხის გარდა ქალაქის შემომფარგვლელი კედელიც ჰქონდა. კედელს სამი ალაყაფის კარი ჰქონია. იმ დროისთვის იგი შედარებით დაბალი ყოფილა. XIX საუკუნეში კედელი მთლიანად მოშლილა.

გორის ციხემ თავისი მნიშვნელობა მხოლოდ XIX საუკუნეში დაჰკარგა. იმავე პერიოდიდან ქალაქის ირგვლივ გამავალი კედელიც აღარ მოქმედებდა.

გორის ციხე თავისი ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობით ყოველთვის იზიდავდა მოსახლეობას. ციხის ირგვლივ გაჩნდა შუა საუკუნეების ერთ-ერთი შესანიშნავი ქალაქი. მისი მნიშვნელობა თანდათანობით იზრდებოდა. XIX საუკუნეში გორმა სახე იცვალა და დღეს იგი ჩვენი ქვეყნის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქია.

ციხის ძირში ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს ღვთისმშობლის შობის სახელობის საკათედრო ტაძარი მონასტრითურთ. ციხის უბანშია ღვთისმშობლის ხარების სახელობის ეკლესიაც, რომელიც იქ ჩასული ტურისტებისთვის, გორის ციხესავით საინტერესოა.

ტურისტთა უმრავლესობა, უცხოელი თუ ადგილობრივი ვიზიტორები, ამ ღირშესანიშნაობების გარდა, სტალინის სახლმუზეუმითაც ინტერესდებიან. მსოფლიოს ერთ-ერთი ძლიერი მმართველის ქოხი, სადაც იგი დაიბადა და მატარებელის ვაგონი, რომლითაც ის მგზავრობდა, მუდმივადაა ვიზიტორთა ყურადღების ცენტრში.

 

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  შეცვლა )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  შეცვლა )

Connecting to %s